İklim ve Sürdürülebilirlik Danışmanlığı: Karbon, Su Ayak İzi, SKDM, ETS

Neden şimdi?

İklim, işletmeler için hızla bir mevzuat ve ticaret konusu haline geliyor:

• Yurt içi: 7552 sayılı İklim Kanunu ve Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması çerçevesini kurdu.
• İhracat: AB’nin SKDM’si, 2026’dan itibaren mali yükümlülük dönemine girdi; AB’ye ihracat yapan firmaların emisyon verisi ticari bir koşul haline geliyor.
• Finansman: Kredi kuruluşları çevresel ve sosyal standartları (ÇSYP) şart koşabiliyor.

Bu hizmet kimler için gerekir, ne zaman gündeme gelir?

Karbon ve su ayak izi çalışmaları, özellikle üretim yapan ve enerji ya da su yoğun süreçler işleten işletmeler için giderek kaçınılmaz hale geliyor. Tipik durumları şöyle özetleyebiliriz:

• Avrupa Birliği’ne ihracat yapan ve ürünlerinin karbon yoğunluğunun sorgulandığı firmalar
• Müşterilerinden ya da tedarik zincirinden emisyon verisi talep edilen sanayi kuruluşları
• Emisyon ticaret sistemi kapsamına girebilecek veya bu kapsama hazırlanan tesisler
• Kredi kuruluşlarının finansman görüşmelerinde çevresel performans beklediği yatırımcılar
• Su kaynağına bağımlılığı yüksek, kuraklık ve kısıt riskiyle karşılaşan üretim tesisleri
• Sürdürülebilirlik raporu hazırlığına başlayan veya kurumsal itibarını belgelemek isteyen kurumlar

Tetikleyici genelde dış bir talep olur: bir müşteri formu, bir kredi koşulu ya da bir mevzuat değişikliği. Bu baskı gelmeden verinin toplanmamış olması, sonradan telafisi zor bir boşluk yaratır.

Çalışma sürecimiz adım adım

Çalışmamız, veri toplama ile başlayıp doğrulanmış bir sonuç ve yol haritasıyla biten yapılandırılmış bir akışla ilerler.

• Kapsam ve sınır belirleme: Hangi tesislerin, hangi üretim hatlarının ve hangi emisyon kaynaklarının dahil edileceği netleştirilir.
• Veri envanteri: Enerji tüketimi, yakıt, hammadde, üretim miktarları ve su kullanımı gibi kayıtların mevcudiyeti ve kalitesi incelenir.
• Hesaplama metodolojisi seçimi: Uluslararası kabul görmüş hesaplama yöntemleri ve emisyon faktörleri, verinin türüne göre belirlenir.
• Hesaplama ve kontrol: Karbon ve su hesapları yapılır, veri tutarlılığı ve olası hatalar kontrol edilir.
• Hotspot analizi: Emisyonun ya da su tüketiminin en yoğun olduğu kalemler ortaya konur.
• Azaltım ve verimlilik fırsatları: Teknik ve operasyonel iyileştirme seçenekleri, uygulanabilirlik açısından değerlendirilir.
• Raporlama: Sonuçlar, izlenebilir bir dokümantasyonla ve yıllık güncellemeye uygun biçimde sunulur.

Başlamadan önce hazırlamanız gerekenler

Verimli bir çalışma için işletmenin bazı bilgi ve belgeleri önceden derlemesi çok yardımcı olur. Gerekli başlıca kalemler:

• Enerji faturaları ve sayaç kayıtları, elektrik dahil her enerji türü için
• Yakıt satın alma ve tüketim kayıtları, kazan ve jeneratör çalışma saatleri dahil
• Üretim miktarları, ürün reçeteleri ve hammadde girdi bilgileri
• Su şebeke faturaları, kuyu kullanım kayıtları ve atıksu deşarj verileri
• Tesis proses akış şemaları ve kullanılan ekipman listesi
• Tedarikçi bilgileri, özellikle satın alınan ara ürünler ve hizmetler için
• Mevcut çevre izinleri ve daha önce yapılmış ölçüm raporları
• Varsa daha önceki sürdürülebilirlik ya da enerji verimliliği çalışmaları

Kayıtların eksik olması sorun değildir; ancak eksiklerin açıkça bilinmesi, hesaplamaların güvenilirliğini belirlediği için önemlidir.

Sık yapılan hatalar ve nasıl önlenir

Ayak izi çalışmalarında tekrarlanan bazı hatalar, sonuçların güvenilirliğini ciddi biçimde zedeler:

• Sınırın belirsiz bırakılması: Hangi tesislerin ve hangi kapsamın dahil olduğu net değilse, farklı dönemlerdeki sonuçlar karşılaştırılamaz. Başlangıçta kapsamı yazılı olarak sabitlemek bu sorunu önler.
• Tutarsız veri birimleri: Aynı enerji türünün farklı birimlerde kaydedilmesi, hesaplama hatalarının en yaygın kaynağıdır. Birim dönüşümlerinin tek bir tabloda kontrol edilmesi gerekir.
• Güncel olmayan emisyon faktörleri: Eski ya da uygunsuz faktör kullanımı sonucu ciddi biçimde değiştirebilir. Faktörlerin kaynağının ve geçerlilik yılının kaydedilmesi şarttır.
• Dolaylı emisyonların atlanması: Satın alınan elektrik ve tedarik zinciri emisyonları çoğu zaman gözden kaçar. Hangi kapsamların dahil edildiği açıkça belirtilmelidir.
• Tek seferlik çalışma yaklaşımı: Verinin bir kez hesaplanıp unutulması, sonraki yıllarda izlemeyi imkânsız kılar. Düzenli veri toplama prosedürü kurulmalıdır.
• Dokümantasyon eksikliği: Hangi varsayımın neden yapıldığı kayda geçmezse, denetim ya da doğrulama aşamasında sonuçlar savunulamaz.

Çıktılar ve sonraki adımlar

Çalışmanın sonunda işletmenin elinde izlenebilir ve güncellenebilir bir çıktı seti bulunur:

• Kapsam ve metodoloji belgesi, hangi varsayımların ve faktörlerin kullanıldığını açıklar
• Karbon ve su envanteri tabloları, tesis ve kaynak bazında ayrıştırılmış olarak
• Hotspot analiz raporu ve öncelikli azaltım fırsatlarının listesi
• Veri toplama prosedürü ve sorumluluk matrisi, yıllık güncelleme için
• Yönetici özeti, üst yönetim ve dış paydaşlarla paylaşım için

Bu çıktılar, sonraki adımlar için doğal bir zemin oluşturur. Ayak izi verisinin ihracat koşullarına bağlanması için SKDM / CBAM hazırlığı hizmetimiz, verimlilik ve su geri kazanımı için su ayak izi hizmetimiz devam eden çalışmanın ilgili parçalarıdır. Kurumsal raporlama altyapısı için de yönetim sistemleri alanında destek alınabilir.

Hizmetlerimiz

• Karbon ayak izi: Kurum ve ürün bazında sera gazı envanteri.
• Su ayak izi: Su kullanım envanteri, su verimliliği ve geri kazanım fırsatları.
• SKDM / CBAM hazırlığı: AB’ye ihracat yapanlar için emisyon verisi ve raporlama.
• ETS hazırlığı: İzleme planı ve emisyon verisi altyapısı.
• Çevresel risk analizi: İklim ve çevre kaynaklı risklerin değerlendirilmesi.
• Sürdürülebilirlik raporu: Raporun içeriğinin ve verilerinin hazırlanması.
• İklim uyum: Kurum ve belediyeler için iklim değişikliğine uyum planlaması.

Neden Komesli Ar-Ge?

Kurucumuz Prof. Dr. Okan Tarık Komesli, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve iklim değişikliğine uyum süreçleri üzerine üniversite, kamu ve medya platformlarında sunumlar yapmaktadır (ör. Erzurum iklim değişikliğine uyum eğitimi, Çevre TV programları, Atatürk Üniversitesi Dünya Çevre Günü etkinliği). Akademik çalışma ve sahadaki su ve atıksu tecrübesi, ayak izi çalışmalarına teknik derinlik katar.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• T.C. Ticaret Bakanlığı, AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması sunumu
• Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, Resmî Gazete 27.08.2026

Son güncelleme: 13 Ekim 2026