Hizmet paketleri
Ürün Yaşam Döngüsü Hesabı ve EPD Hazırlığı
Kime: AB'ye ya da AB standartlarıyla çalışan projelere yapı ürünü satan üreticiler: çimento, seramik, cam, yalıtım, beton ürünleri, metal yapı elemanları.
Teslim edilenler:
- Ürün ya da ürün grubu bazında yaşam döngüsü hesabı (hammadde, üretim, paketleme ve beyan edilen diğer aşamalar)
- EPD taslağı ve hesabın dayandığı veri dosyası
- Program operatörüne başvuru ve doğrulama sürecinde destek
Sıklık: Ürün grubu başına; EPD süresi dolduğunda ya da üretim önemli ölçüde değiştiğinde güncelleme.
Bugün: CPR 2024/3110 kapsamına geçen ürün ailelerinde iklim etkisi göstergelerinin beyanı zorunlu; alıcılar diğer ürünlerde de EPD istiyor.
Gelecekte: 2030'dan itibaren ek çevresel göstergeler, 2032'den itibaren göstergelerin tamamı.
Yeni Yapı Ürünleri Tüzüğü ne istiyor?
Tüzük (AB) 2024/3110, 7 Ocak 2025’te yürürlüğe girdi; ana kısmı 8 Ocak 2026’dan beri uygulanıyor. Üreticiler, binaların karbon ayak izinin hesaplanmasına yardımcı olması için ürünlerinin yaşam döngüsü değerlendirmesine dayalı önceden belirlenmiş çevresel özelliklerini beyan edecek. Performans ve uygunluk beyanının kapsaması gereken Ek II göstergeleri kademeli olarak artıyor:
| Tarih | Beyanda en az yer alması gereken Ek II göstergeleri |
|---|---|
| 8 Ocak 2026 | (a)-(d): iklim değişikliği etkileri (toplam, fosil yakıtlar, biyojenik, arazi kullanımı ve arazi kullanımı değişikliği) |
| 9 Ocak 2030 | (e)-(m): ozon tabakası incelmesi, asitlenme, ötrofikasyon ve diğer göstergeler |
| 9 Ocak 2032 | (n)-(s): kalan göstergeler |
Bu yükümlülük, ürün ailesinin yeni tüzük altında uyumlaştırılmış teknik şartnameye geçmesiyle başlar. Komisyon’a göre yeni tüzük altında zorunlu hâle gelecek ilk standartlar muhtemelen 2027’de çimento için olacak. Tüzük, performansın Komisyon’un web sitesinde ücretsiz sunacağı yazılımın son sürümüyle hesaplanmasını da öngörüyor.
EPD ile ilişkisi
EPD (çevresel ürün beyanı), bir ürünün yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerini standart bir biçimde gösteren, bağımsız doğrulanmış bir belgedir. Yapı ürünlerinde sektörde yaygın hesap temeli EN 15804 standardıdır. Yeni tüzükteki beyan ile EPD aynı belge değildir, ancak ikisi de aynı yaşam döngüsü verisine dayanır: hammadde, enerji, yakıt, nakliye, paketleme ve üretim çıktıları. Veri bir kez sağlam toplanırsa her iki ihtiyaç için de kullanılır.
Çalışma şeklimiz
- Kapsam: Hangi ürünler, hangi ürün grubu ortalaması, hangi yaşam döngüsü aşamaları.
- Veri toplama: Hammadde reçeteleri ve tedarikçileri, elektrik ve yakıt, su, atık, paketleme ve nakliye verisi.
- Hesap: Yaşam döngüsü hesabı ve göstergelerin üretilmesi; varsayımların açıkça belgelenmesi.
- EPD dosyası: Program operatörünün formatında EPD taslağı ve doğrulamaya sunulacak veri dosyası.
- Doğrulama ve yayın: Program operatörü ve doğrulayıcısıyla süreç; sorulara cevap.
- Güncelleme: Üretimde önemli değişiklik olduğunda ya da EPD süresi dolduğunda yenileme.
Hangi sektörler?
- Çimento: Aynı yakıt, klinker ve elektrik verisi SKDM (CBAM) hesabında da kullanılır. Bkz. seramik, cam ve çimento.
- Seramik ve cam: Fırın yakıtı ve hammadde verisi ağırlıklı; SKDM kapsamında değil, ama alıcılar EPD istiyor.
- Beton, agrega ve asfalt: Çimento içeriği ve nakliye mesafesi belirleyici. Bkz. taş ocağı, asfalt ve beton.
- Metal yapı elemanları: Çelik ve alüminyum içeriği; SKDM verisiyle ortak altyapı.
Sık sorulan sorular
EPD zorunlu mu?
EPD (çevresel ürün beyanı) kendi başına bir yasal belge türü değildir; ancak AB'nin Yapı Ürünleri Tüzüğü (AB) 2024/3110, ürün ailesi yeni tüzük kapsamına geçtiğinde performans ve uygunluk beyanında ürünün iklim etkisi göstergelerinin yer almasını şart koşuyor. Ayrıca birçok alıcı ve proje, şartnamesinde EPD istiyor. Bu yüzden EPD için yapılan yaşam döngüsü hesabı her iki ihtiyacı da karşılamaya yarar.
Yeni Yapı Ürünleri Tüzüğü hangi tarihten itibaren ne istiyor?
Tüzük 8 Ocak 2026'dan beri uygulanıyor. Performans ve uygunluk beyanı, Ek II'deki iklim değişikliği göstergelerini (toplam, fosil, biyojenik, arazi kullanımı) 8 Ocak 2026'dan, diğer çevresel göstergelerin bir kısmını 9 Ocak 2030'dan, kalanını 9 Ocak 2032'den itibaren kapsamak zorunda. Bu yükümlülük, ürününüzün ailesi yeni tüzük altında uyumlaştırılmış teknik şartnameye geçtiğinde sizin için başlar; Komisyon'a göre ilk zorunlu standartlar muhtemelen 2027'de çimento için.
EPD'yi Komesli mi yayımlıyor?
Hayır. EPD'yi bir program operatörü yayımlar ve bağımsız doğrulamayı onun doğrulayıcısı yapar. Komesli yaşam döngüsü hesabını yapar, EPD taslağını ve veri dosyasını hazırlar, başvuru ve doğrulama sürecinde destek verir.
Türkiye'deki üretici için başka ne değişiyor?
Yeni tüzüğe göre Türkiye dahil AB dışındaki üreticilerin AB'de bir yetkili temsilci ataması gerekiyor. Yetkili temsilci performans ve uygunluk beyanını ve teknik dosyayı yetkililerin talebine hazır tutar. Teknik dosyada çevresel performans hesabını doğrulayacak bilgiler de bulunmalıdır.
Kaynaklar
- Tüzük (AB) 2024/3110, Yapı Ürünleri Tüzüğü
- Avrupa Komisyonu, CPR 2024 revizyonu
- Avrupa Komisyonu, CPR uyumlaştırılmış standartlar
- Avrupa Komisyonu, CPR ekonomik operatörler (yetkili temsilci)
Bu sayfadaki mevzuat bilgisi 1 Kasım 2026 itibarıyla günceldir. Kurallar değişebilir; karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynaklara bakın.
Son güncelleme: 1 Kasım 2026