SKDM nedir?
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM), belirli ürünlerin AB’ye ithalinde bu ürünlerin gömülü emisyonlarına dayalı bir yükümlülük getirir. Amaç, AB içindeki karbon fiyatlamasıyla ithal ürünler arasındaki farkı gidermektir. Geçiş döneminde ürün bazında doğrudan ve dolaylı emisyonların hesaplanıp ayrı ayrı raporlanması gerekiyordu; 2026’dan itibaren mali yükümlülük dönemi başladı.
AB’ye ihracat yapan Türk üreticiler, ürünlerinin emisyon verisini AB’deki ithalatçılarına sağlamak zorundadır. Bu veri, müşteri ilişkisi ve rekabet gücü için kritik hale geldi.
Hizmetimiz
- Kapsam kontrolü: Ürün kodlarınızın SKDM kapsamında olup olmadığının belirlenmesi.
- Veri altyapısı: Üretim, enerji, hammadde ve yakıt verilerinin ürün bazında izlenmesi.
- Emisyon hesabı: Gömülü emisyonların kurallara uygun hesaplanması.
- Raporlama: İthalatçıya ve ilgili sistemlere uygun rapor formatları.
- Azaltım planı: Enerji verimliliği ve proses iyileştirmeleriyle emisyon yoğunluğunun düşürülmesi.
- Yurt içi ETS ilişkisi: Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ile uyumlu veri altyapısı.
Çalışma, karbon ayak izi envanteriyle birlikte yürütüldüğünde veri tek kez toplanır, birden fazla amaçla kullanılır.
Çalışma sürecimiz adım adım
- Ürün kodlarınızı ve AB’ye giden ihracat hacmini gözden geçirerek kapsamı netleştiriyoruz.
- Ürün bazında üretim, enerji, hammadde ve yakıt akışlarını haritalıyoruz.
- Ölçüm ve kayıt eksiklerini tespit edip veri toplama düzenini kuruyoruz.
- Gömülü emisyonları ilgili kurallara uygun yöntemle hesaplıyoruz.
- Hesabı kontrol edip ithalatçının beklediği formata uygun rapor taslağını hazırlıyoruz.
- Raporu ilgili taraflarla birlikte gözden geçirip son haline getiriyoruz.
- Sonuçlara göre emisyon yoğunluğunu düşürecek azaltım seçeneklerini değerlendiriyoruz.
- Dönemsel güncelleme ve veri kalitesi takibini sürdürüyoruz.
Başlamadan önce hazırlamanız gerekenler
Sürecin sağlıklı ilerlemesi için işletmenizin aşağıdaki bilgi ve belgeleri hazır tutması faydalı olur:
- Ürün listesi ve bunlara ait gümrük tarife kodları
- Son dönemlere ait üretim miktarları ve ürün bazında kayıtlar
- Enerji tüketimine ilişkin faturalar, sayaç okumaları ve yakıt kullanım kayıtları
- Hammadde tedarik bilgileri ile tedarikçi beyanları
- Proses akış şemaları ve tesis yerleşim planı
- Mevcut emisyon envanteri veya karbon ayak izi çalışması varsa bunların raporları
- Hangi AB ithalatçısının hangi ürünü aldığına dair sipariş ve sevkiyat kayıtları
Veri ne kadar parçalı ise, ilk aşamada zaman o kadar çok veri toplama işine gider.
Sık yapılan hatalar ve nasıl önlenir
- Ürün kodlarının yanlış sınıflandırılması: Kapsam dışı görünen bir ürün, alt parça ya da ara mamul olarak kapsama girebilir. Gümrük kodu ile teknik tanım birlikte kontrol edilmelidir.
- Enerji verisinin ürüne dağıtılmadan kullanılması: Tesis toplamı yerine ürün bazında pay hesabı yapılmazsa sonuç ithalatçının beklediği yöntemle örtüşmez.
- Hammadde emisyonlarının yok sayılması: Dışarıdan alınan ara mamuller de hesaba katılmalıdır. Tedarikçi verisi olmadan bu kısım tahmini kalır.
- Kayıtların sonradan toparlanması: Veri, üretim sırasında düzenli toplanmadıysa sonradan geriye dönük tamamlamak hem zor hem güvenilirliği düşük olur.
- Yurt içi karbon uygulamalarıyla ayrı bir veri seti kurulması: Aynı verinin iki ayrı düzende tutulması tutarsızlık yaratır. Tek bir veri altyapısı hem AB talebini hem iç ihtiyaçları karşılamalıdır.
Çıktılar ve sonraki adımlar
Süreç sonunda işletmeye şu çıktılar teslim edilir:
- Ürün bazında kapsam belgesi ve kapsam dışı kalan ürünlerin gerekçeleri
- Gömülü emisyon hesap dosyası ve kullanılan varsayımların açık dökümü
- İthalatçıya gönderilecek rapor formatında veri çıktısı
- Veri toplama prosedürü ve sorumluluk matrisi
- Emisyon yoğunluğunu azaltmaya yönelik öneriler listesi
Sonraki adımda, tesis düzeyinde karbon ayak izi envanteriyle verilerin birleştirilmesi, enerji ve proses iyileştirmeleri için iklim ve sürdürülebilirlik çalışmalarının planlanması ve gerekli olduğunda yönetim sistemleri altyapısının kurulması gündeme gelir.
Sık sorulan sorular
SKDM hangi ürünleri kapsar?
Kapsam AB tarafından belirlenir ve zamanla genişleyebilir. Güncel kapsamı ve ürününüzün kapsamda olup olmadığını ürün kodlarınıza göre birlikte kontrol ederiz.
SKDM geçiş dönemi bitti mi?
SKDM'nin geçiş dönemi 2025'in sonunda tamamlanmış, 2026'dan itibaren AB'ye ithal edilen kapsamdaki ürünler için mali yükümlülük dönemi başlamıştır. Geçiş döneminde yalnızca raporlama yapılıyordu.
Hesabı kendi başımıza yapabilir miyiz?
Hesap, ürün bazında doğrudan ve dolaylı gömülü emisyonların belirli kurallara göre yapılmasını gerektirir; veri toplama ve doğrulanabilirlik büyük iş yüküdür. Biz veri altyapısını ve hesabı kurar, ekibinize devrederiz.
Bu hizmet kimler için gerekir, ne zaman gündeme gelir?
SKDM hazırlığı, belirli ürün gruplarını AB'ye ihraç eden Türk üreticiler için gündeme gelir. Tipik durumlar arasında demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve bu ürünlerin hammaddesi olan mamullerin ihracatı yer alır. Çoğu zaman tetikleyici, AB'deki bir müşterinin tedarikçi anketi ya da veri talebidir; ithalatçı, ürününün gömülü emisyonunu bilmek ister ve bu bilgiyi üreticiden bekler. - Ürün kodu SKDM kapsamındaysa ve doğrudan ihracat yapılıyorsa - Alt tedarikçi konumundaysanız ve üst firma veri istiyorsa - Yurt içinde karbon fiyatlaması veya emisyon ticaret sistemi gündeminizdeyse - Yeni bir AB pazarına girmeyi planlıyorsanız Ayrıca üretim tesisinde proses değişikliği, yakıt geçişi ya da kapasite artışı yapıldığında mevcut verinin yeniden ele alınması gerekebilir.
AB'ye ihracat yapıyorum, SKDM hazırlığına ne zaman başlamalıyım?
Ürünleriniz kapsam listesindeyse ve AB'deki bir müşteriniz veri talep etmeye başladıysa hazırlığa hemen başlamak yerinde olur. Veri toplama ve hesaplama süreci, üretim kayıtlarının düzenli tutulmasına bağlı olarak zaman alır. Mevcut dönemin verisini toplamaya başlamak, geriye dönük düzeltmelerden daha az emek gerektirir. Önce ürün kapsamını netleştirip sonra veri altyapısını kurmak, en verimli sıradır.
Ürünüm SKDM kapsamında mı, nasıl anlarım?
Bunu belirlemenin ilk yolu gümrük tarife kodunuza bakmaktır; ancak yalnızca kod yeterli değildir, ürünün teknik tanımı ve ara mamul olup olmadığı da değerlendirilir. Alt parça ya da başka bir ürünün girdisi olan malzemeler de kapsama girebilir. Bu nedenle kapsam kontrolü, ürün listesi ve üretim akışı birlikte incelenerek yapılmalıdır. Emin olmadığınız ürünleri bu inceleme sırasında ayrıca değerlendirmek sağlıklı bir yaklaşımdır.
Kaynaklar
Son güncelleme: 13 Ekim 2026