Hesaplayıcı nasıl çalışır?
Karbon ayak izi, bir kişinin veya kurumun faaliyetleri sonucunda atmosfere salınan sera gazlarının karbondioksit eşdeğeri (CO₂e) cinsinden toplamıdır. Hesaplayıcı her girdiyi kendi emisyon katsayısıyla çarpar ve sonuçları toplar:
Emisyon (kg CO₂e) = Faaliyet verisi × Emisyon katsayısı
Örnek: 3.000 kWh elektrik × 0,469 kg CO₂e/kWh = 1.407 kg CO₂e (yaklaşık 1,4 ton)
Bireysel hesapta ev enerjisi hane kişi sayısına bölünür, ulaşım ve beslenme kişiye aittir. Kurumsal hesap, sera gazı envanterlerinde kullanılan Kapsam 1, 2 ve 3 ayrımını izler. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez.
Kurumsal karbon ayak izi hesabı
İşletmeler için hesaplayıcı, en sık karşılaşılan emisyon kaynaklarını kapsar: yakıt tüketimi ve soğutucu gaz kaçakları (Kapsam 1), satın alınan elektrik (Kapsam 2) ve iş seyahatleri, atık, su ve atıksu (Kapsam 3). Yıllık üretim miktarını girerseniz ürün başına emisyon yoğunluğu da hesaplanır; bu değer müşteri taleplerinde ve SKDM hazırlığında sık istenir.
Kapsam dışında kalanlar: proses emisyonları (çimento, kireç, kimya prosesleri gibi), satın alınan hammaddeler, ürün taşımacılığı ve ürünün kullanım ömrü. Bu kalemler sektöre özgü yöntem ister ve kurumsal karbon ayak izi hizmetimiz kapsamında hesaplanır.
Yıl boyunca aylık veri toplamak için Excel şablonunu kullanabilirsiniz. Şablon aynı katsayılarla çalışır, her ay için ayrı satır içerir ve katsayıların kaynağını gösterir.
Bireysel karbon ayak izi neyi kapsar?
- Ev enerjisi: Elektrik, doğal gaz, kömür ve tüp gaz tüketimi. Doğal gaz faturasında hem m³ hem kWh yazar; hangisini girerseniz birimini seçin.
- Ulaşım: Otomobil, motosiklet ve toplu taşıma. Otomobil katsayısı yakıt türüne göre ortalama bir binek araç içindir.
- Uçuşlar: Yolcu-km başına, uçağın yüksek irtifadaki ek ısınma etkisi (ışınımsal zorlama) dahil katsayı kullanılır.
- Beslenme: Oxford Üniversitesi araştırmacılarının 55 binden fazla kişinin beslenme verisiyle hesapladığı günlük ortalama emisyonlar kullanılır.
Kıyafet, elektronik eşya ve diğer alışverişler bu hesaba dahil değildir; bu yüzden gerçek ayak iziniz sonuçtan bir miktar yüksek olabilir. Kavramın kendisi için karbon ayak izi nedir? rehberine bakabilirsiniz.
Kullanılan katsayılar ve kaynakları
Elektrik için Türkiye’ye özgü resmi faktör, diğer kalemler için Birleşik Krallık hükümetinin her yıl yayımladığı ve dünyada yaygın kullanılan DEFRA katsayıları kullanılır. DEFRA’nın yakıt katsayıları yakıtın kimyasına bağlı olduğundan ülkeden ülkeye az değişir; araç, atık ve su katsayıları ise İngiltere ortalamasıdır.
| Kalem | Birim | kg CO₂e / birim | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Elektrik: Dağıtım hattından bağlı (konut, ticarethane, çoğu işletme) | kWh | 0,469 | ETKB 2023 |
| Elektrik: İletim hattından bağlı (yüksek gerilim, büyük sanayi) | kWh | 0,436 | ETKB 2023 |
| Doğal gaz Faturadaki kWh (üst ısıl değer, Gross CV) | kWh | 0,18231 | DEFRA 2026 |
| Doğal gaz | m³ | 2,02633 | DEFRA 2026 |
| Motorin %100 mineral dizel | litre | 2,66155 | DEFRA 2026 |
| Benzin %100 mineral benzin | litre | 2,35372 | DEFRA 2026 |
| LPG | litre | 1,55713 | DEFRA 2026 |
| LPG (tüp) | kg | 2,93936 | DEFRA 2026 |
| Fuel-oil | kg | 3,22889 | DEFRA 2026 |
| Kömür (sanayi) Türk linyitlerinin ısıl değeri farklıdır; kesin hesapta analiz değeri kullanılır | kg | 2,41504 | DEFRA 2026 |
| Kömür (ev tipi) | kg | 2,90495 | DEFRA 2026 |
| Soğutucu gaz R-410A | kg | 1.924 | DEFRA 2026 |
| Soğutucu gaz R-32 | kg | 677 | DEFRA 2026 |
| Soğutucu gaz R-134a | kg | 1.300 | DEFRA 2026 |
| Soğutucu gaz R-404A | kg | 3.943 | DEFRA 2026 |
| Soğutucu gaz R-407C | kg | 1.624 | DEFRA 2026 |
| Benzinli otomobil | km | 0,16152 | DEFRA 2026 |
| Dizel otomobil | km | 0,17265 | DEFRA 2026 |
| LPG’li otomobil | km | 0,19553 | DEFRA 2026 |
| Hibrit otomobil | km | 0,12961 | DEFRA 2026 |
| Şarj edilebilir hibrit | km | 0,08959 | DEFRA 2026 |
| Elektrikli otomobil DEFRA kWh/km tüketimi × Türkiye şebeke faktörü | km | 0,09619 | DEFRA 2026 |
| Motosiklet | km | 0,11367 | DEFRA 2026 |
| Şehir içi otobüs | yolcu-km | 0,10151 | DEFRA 2026 |
| Metro / tramvay | yolcu-km | 0,02121 | DEFRA 2026 |
| Şehirlerarası otobüs | yolcu-km | 0,03948 | DEFRA 2026 |
| Tren | yolcu-km | 0,03092 | DEFRA 2026 |
| Taksi | yolcu-km | 0,14861 | DEFRA 2026 |
| Yurt içi uçuş DEFRA kısa mesafe (short-haul) katsayısı, ışınımsal zorlama dahil | yolcu-km | 0,12786 | DEFRA 2026 |
| Kısa yurt dışı (Avrupa, Orta Doğu) DEFRA uluslararası ortalama, ışınımsal zorlama dahil | yolcu-km | 0,14253 | DEFRA 2026 |
| Uzun yurt dışı (kıtalar arası) DEFRA uzun mesafe (long-haul), ışınımsal zorlama dahil | yolcu-km | 0,15282 | DEFRA 2026 |
| Atık: Düzenli depolama | ton | 520,58 | DEFRA 2026 |
| Atık: Geri dönüşüm | ton | 4,65 | DEFRA 2026 |
| Atık: Yakma / enerji geri kazanımı | ton | 4,65 | DEFRA 2026 |
| Şebeke suyu temini | m³ | 0,1913 | DEFRA 2026 |
| Atıksu arıtma | m³ | 0,1709 | DEFRA 2026 |
| Beslenme: Bol et (günde 100 g ve üzeri) | kişi-gün | 7,19 | Scarborough ve ark. 2014 |
| Beslenme: Orta düzey et (günde 50-99 g) | kişi-gün | 5,63 | Scarborough ve ark. 2014 |
| Beslenme: Az et (günde 50 g altı) | kişi-gün | 4,67 | Scarborough ve ark. 2014 |
| Beslenme: Et yok, balık var | kişi-gün | 3,91 | Scarborough ve ark. 2014 |
| Beslenme: Vejetaryen | kişi-gün | 3,81 | Scarborough ve ark. 2014 |
| Beslenme: Vegan | kişi-gün | 2,89 | Scarborough ve ark. 2014 |
Sonucu yorumlarken
- Sonuç bir ön tahmindir. Raporlama, müşteri beyanı veya resmi yükümlülükler için belgeye dayalı, ISO 14064-1 ve GHG Protocol’e uygun bir envanter gerekir.
- Kömür türleri arasında ısıl değer farkı büyüktür. Yerli linyit kullanıyorsanız kesin hesap için kömür analiz raporundaki ısıl değer kullanılmalıdır.
- Uçuş mesafeleri varsayımdır; kendi rotanızın mesafesini girerek sonucu iyileştirebilirsiniz.
- Türkiye’nin kişi başı 6,8 ton CO₂e değeri ülke toplamıdır (sanayi, tarım, atık dahil); bireysel sonuçla birebir aynı şeyi ölçmez.
Emisyonunuzu azaltmanın yolları için karbon ayak izi nedir ve nasıl azaltılır? rehberine, Türkiye’deki karbon piyasası için karbon borsası nedir? rehberine bakabilirsiniz. Su tüketiminizin etkisini görmek için su ayak izi hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sonucumu kaydedebilir, paylaşabilir veya rapor olarak alabilir miyim?
Evet. Girdiğiniz değerler yalnızca bu tarayıcıda saklanır; sayfaya döndüğünüzde kaldığınız yerden devam edersiniz. Bağlantıyı kopyala düğmesi değerlerinizi içeren bir bağlantı oluşturur; bunu ekibinizle paylaşabilirsiniz. Rapor / PDF düğmesi girdileri, sonuçları, senaryoları ve kaynakları içeren bir rapor yazdırır.
Karbon ayak izi nasıl hesaplanır?
Her faaliyet verisi (tüketilen kWh elektrik, litre yakıt, kat edilen km gibi) kendi emisyon katsayısıyla çarpılır ve sonuçlar toplanır. Sonuç kilogram veya ton CO₂ eşdeğeri (CO₂e) olarak ifade edilir. Ayrıntılı yöntem için karbon ayak izi nasıl hesaplanır? rehberine bakabilirsiniz.
Bu hesaplayıcının sonucu resmi bir rapor yerine geçer mi?
Hayır. Sonuç bir ön tahmindir. Kurumsal raporlama, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi veya SKDM gibi yükümlülüklerde ISO 14064-1 ve GHG Protocol’e uygun, belgelere dayalı ve gerekirse bağımsız doğrulamadan geçen bir envanter gerekir.
Türkiye için hangi elektrik emisyon faktörü kullanılıyor?
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 2023 hesaplama dönemine ait bilgi formundaki tüketim noktası faktörleri kullanılır: dağıtım hattından bağlı tüketiciler için 0,469, iletim hattından bağlı tüketiciler için 0,436 ton CO₂e/MWh.
Kişi başı karbon ayak izi Türkiye’de ne kadar?
TÜİK verilerine göre 2024 yılında Türkiye’nin toplam sera gazı emisyonu kişi başına 6,8 ton CO₂ eşdeğeridir. Bu değer sanayi, tarım ve atık dahil ülke toplamının nüfusa bölünmesiyle bulunur; bireysel hesaplayıcının kapsadığı ev, ulaşım ve beslenme kalemleriyle birebir karşılaştırılmamalıdır.
Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 ne demek?
Kapsam 1 işletmenin kendi kazan, araç ve proseslerinden doğrudan salınan emisyonlardır. Kapsam 2 satın alınan elektrik ve ısının üretimindeki dolaylı emisyonlardır. Kapsam 3 iş seyahati, atık, tedarik zinciri gibi diğer dolaylı emisyonlardır.
Excel şablonu ne işe yarar?
Şablon, aynı katsayılarla 12 ay boyunca aylık veri girmenizi sağlar. Fatura ve sayaç verilerini ekip içinde toplamak, yıllık toplamı görmek ve çalışmayı bize iletmek için kullanılabilir. Formüller açıktır; her katsayının kaynağı ayrı sayfada yer alır.
Elektrikli araç için emisyon neden sıfır değil?
Elektrikli aracın egzozu yoktur, ancak şarjda kullanılan elektriğin üretimi emisyon doğurur. Hesaplayıcı, DEFRA’nın km başına elektrik tüketimini Türkiye şebeke faktörüyle çarpar.
Kaynaklar
- T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Türkiye Elektrik Üretimi ve Elektrik Tüketim Noktası Emisyon Faktörleri Bilgi Formu (2023 hesaplama dönemi, yayım 26.12.2025)
- UK DESNZ / DEFRA, Greenhouse gas reporting: conversion factors 2026
- Scarborough ve ark. (2014), Dietary greenhouse gas emissions of meat-eaters, fish-eaters, vegetarians and vegans in the UK, Climatic Change 125:179-192
- TÜİK, Sera Gazı Emisyon İstatistikleri 1990-2024 (27.03.2026)
Son güncelleme: 22 Ekim 2026