Döngüsel Ekonomi Danışmanlığı | Sanayi ve Yeşil Mutabakat

Döngüsel ekonomi neden şimdi gündemde?

Avrupa Birliği’ne ihracat yapan sanayiciler için karbon ve kaynak verimliliği artık bir maliyet ve pazar konusu. Türkiye’de Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan Yeşil Mutabakat Eylem Planı, 2021/15 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 16 Temmuz 2021 tarihli Resmî Gazete’de duyurulmuştur. Planın dokuz ana başlığından biri doğrudan “yeşil ve döngüsel bir ekonomi”dir. Diğer başlıklar arasında sınırda karbon düzenlemeleri ve yeşil finansman yer alır; bu yüzden döngüsellik, SKDM hazırlığı ve karbon ayak izi çalışmalarıyla birlikte ele alınmalıdır.

Avrupa Komisyonu da 11 Mart 2020’de Yeni Döngüsel Ekonomi Eylem Planını açıklamıştır. Komisyon planı Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın ana yapı taşlarından biri olarak tanımlar ve ürünlerin tüm yaşam döngüsünü kapsayan önlemlerle ekonomiyi yeşil bir geleceğe hazırlamayı hedefler. Plan, kaynak kullanımının en yoğun ve döngüsellik potansiyelinin en yüksek olduğu değer zincirlerine odaklanır: elektronik ve bilgi teknolojileri, piller ve araçlar, ambalaj, plastikler, tekstil, inşaat ve binalar ile gıda. AB’ye bu sektörlerde ürün satan Türk sanayicileri için bu öncelikler doğrudan müşteri beklentisine dönüşmektedir.

Planın metni, işimizi doğrudan ilgilendiren taahhütler de içerir:

Su ve atıksu: “Gıda, su ve besin maddeleri” bölümüne göre yeni Suyun Yeniden Kullanımı Tüzüğü tarımda döngüsel yaklaşımları teşvik edecek; Komisyon su yeniden kullanımını ve su verimliliğini, endüstriyel süreçler dahil, kolaylaştıracaktır. Komisyon ayrıca atıksu arıtımı ve arıtma çamuruna ilişkin direktifleri gözden geçirmeyi ve geri kazanılmış besin maddeleri için piyasaları canlandırmayı değerlendirecektir.
Üretim süreçleri: Endüstriyel Emisyonlar Direktifi’nin gözden geçirilmesi kapsamında döngüsel ekonomi uygulamalarının mevcut en iyi teknikler (BAT) referans belgelerine entegre edilmesi değerlendirilecek; endüstriyel simbiyoz, sanayi öncülüğünde bir raporlama ve belgelendirme sistemiyle kolaylaştırılacaktır.
İşletme açısından: Plana göre AB’deki imalat firmaları harcamalarının ortalama yaklaşık %40’ını malzemeye ayırır; kapalı döngü modeller kârlılığı artırabilir ve firmaları hammadde fiyat dalgalanmalarına karşı korur.

Atık tarafında temel düzenleme Sıfır Atık Yönetmeliğidir (Resmî Gazete 12.07.2019, sayı 30829). Yönetmelik sıfır atığı; atık oluşumunun önlenmesi veya azaltılması, yeniden kullanıma öncelik verilmesi, kaynağında ayrı biriktirme, geri dönüşüm ve geri kazanım ile bertarafa giden atığın azaltılması yoluyla çevre, insan sağlığı ve kaynakları korumayı hedefleyen yaklaşım olarak tanımlar.

Akademik dayanağımız

Kurucumuz Prof. Dr. Okan Tarık Komesli’nin danışmanlığında hazırlanan Döngüsel ekonomi ve Türkiye’nin döngüsel ekonomiye geçiş potansiyeli yüksek lisans tezi (Negrin Yalçın Dündar, 2025, YÖK Tez No: 936387) döngüsel ekonomi yaklaşımını, eylem planlarını ve uygulamaları nitel araştırma yöntemiyle inceler. Tezin bulguları:

Döngüsel ekonomi modeline geçen işletmeler gider kalemlerini azaltmış ve kârlılık seviyelerini yükseltmiştir.
Döngüsel ekonomi ve Yeşil Mutabakat uygulamaları dünyada çeşitli avantajlar sağlarken Türkiye’de işletmeler tarafından henüz çok aktif kullanılmamaktadır.
Toplumda yeşil dönüşüme yönelik farkındalık henüz yeterli düzeyde değildir.

Tez, döngüsel modelin olumlu etkilerini maliyetin düşmesi, insan sağlığının korunması, enerji giderlerinin ve dışa bağımlılığın azalması ile elektrik tasarrufu olarak özetler. Kurucumuzun membran biyoreaktörlerle atıksu geri kazanımı üzerine 2002’den bu yana süren araştırmaları da aynı ilkeye dayanır: arıtılmış su bir atık değil, yeniden kullanılabilir bir kaynaktır.

Sanayide döngüsel ekonomi: üç akış

Bir tesiste döngüselliği ölçülebilir kılan üç akış vardır. Her birinde danışmanlıktan sahadaki sisteme kadar çalışırız.

Akış	Ne yapıyoruz	İlgili hizmet
Su ve atıksu	Su dengesi, kaynakta azaltma, arıtılmış atıksuyun proseste, soğutmada veya sulamada yeniden kullanımı	Atıksu geri kazanımı, su verimliliği
Atık ve yan ürün	Atık envanteri, kaynağında ayrı toplama, yan ürün ve geri kazanım seçenekleri, sıfır atık sistemi	Sıfır atık belgesi, atık yönetimi
Organik yük ve çamur	Arıtma çamuru ve organik atıklardan enerji ve ürün geri kazanımı	Arıtma çamuru yönetimi, biyogaz tesisi

Nasıl çalışıyoruz?

Mevcut durum: Tesisin su, enerji, hammadde ve atık akışlarını yerinde inceler, ölçüm ve kayıtlarla kütle dengesini çıkarırız.
Fırsat listesi: Azaltma, yeniden kullanım ve geri kazanım seçeneklerini maliyet, geri ödeme süresi ve mevzuat açısından sıralarız.
Mühendislik: Seçilen geri kazanım ve arıtma sistemlerinin tasarımını, imalatını ve kurulumunu yaparız; inşai işleri iş ortaklarımızla yürütürüz.
İzleme ve raporlama: Sonuçları sıfır atık, su verimliliği, karbon ayak izi ve sürdürülebilirlik raporlarınıza aktarılabilecek biçimde ölçer ve belgeleriz.

Döngüsel ekonomi çalışması, iklim ve sürdürülebilirlik danışmanlığımızın bir parçası olarak ya da tek başına yürütülebilir.

Sık sorulan sorular

Döngüsel ekonomi ile geri dönüşüm aynı şey mi?

Hayır. Geri dönüşüm döngünün yalnızca bir halkasıdır. Döngüsel yaklaşım önce atığın ve kaynak kullanımının azaltılmasını, sonra yeniden kullanımı, en son geri dönüşüm ve geri kazanımı hedefler. Sıfır Atık Yönetmeliği’ndeki sıfır atık tanımı da aynı sırayı izler.

Türkiye’de döngüsel ekonomiyle ilgili resmî bir çerçeve var mı?

Evet. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan Yeşil Mutabakat Eylem Planı, 16 Temmuz 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2021/15 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile duyurulmuştur. Planın ana başlıklarından biri “yeşil ve döngüsel bir ekonomi”dir. Atık tarafında ise Sıfır Atık Yönetmeliği uygulanır.

Döngüsel ekonomi işletmeye ne kazandırır?

Kurucumuzun danışmanlığında hazırlanan “Döngüsel ekonomi ve Türkiye’nin döngüsel ekonomiye geçiş potansiyeli” yüksek lisans tezinin (2025, YÖK Tez No: 936387) bulgularına göre döngüsel modele geçen işletmeler gider kalemlerini azaltmış ve kârlılıklarını artırmıştır. Aynı çalışma, bu uygulamaların Türkiye’de işletmeler arasında henüz yaygın olmadığını da ortaya koymuştur.

Nereden başlamalıyız?

En hızlı geri dönüşü genellikle su ve atıksu sağlar. Tesisin su dengesini çıkarıp geri kazanılabilecek akışları belirlemek, çoğu sanayi tesisinde ilk ve en ölçülebilir adımdır.

Kaynaklar

Son güncelleme: 31 Ekim 2026

Döngüsel Ekonomi Danışmanlığı: Sanayi için Kaynak, Su ve Atık Döngüsü