Karbon Borsası Nedir? Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi

Kısa cevap

Karbon borsası, sera gazı salım haklarının alınıp satıldığı piyasaya verilen genel addır. Teknik adı emisyon ticaret sistemidir (ETS). Sistemin temel mantığı şudur: devlet kapsamdaki tesislerin toplam salımı için bir üst sınır belirler, bu sınır kadar salım hakkı (tahsisat) dağıtır veya satar. Salımı tahsisatından az olan işletme fazlasını satabilir; fazla salım yapan işletme eksik kalan hakkı piyasadan almak zorundadır. Böylece emisyon azaltmak ekonomik bir avantaja dönüşür.

Türkiye’de bu piyasa, 7552 sayılı İklim Kanunu’na dayanan ve 27 Ağustos 2026 tarihli, 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği ile kuruluyor. Yönetmelik, 2014’ten beri uygulanan Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik’i yürürlükten kaldırdı.

Temel kavramlar

Kavram	Anlamı
Tahsisat	Bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı emisyon hakkı
ETS üst sınırı	Bir sistem yılı için verilecek ücretsiz tahsisat ile birincil piyasada satılacak tahsisatın toplamı
Birincil piyasa	Tahsisatların piyasa katılımcılarına ihale yöntemiyle dağıtıldığı piyasa
İkincil piyasa	Tahsisatların ücretsiz dağıtım veya ihale sonrasında alınıp satıldığı piyasa
Karbon kredisi	Bağımsız kuruluşlarca doğrulanmış bir emisyon azaltım veya giderim faaliyetinden elde edilen, bir ton CO₂e karşılığı kredi
Denkleştirme	Karbon kredilerinin ETS kapsamında veya gönüllü taahhütlerde kullanılması

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi nasıl işliyor?

Yönetmelik, sistemin kurumsal yapısını şöyle tanımlar:

İklim Değişikliği Başkanlığı: Sera gazı emisyon izinlerini verir, izleme planlarını onaylar, ücretsiz tahsisat başvurularını inceler.
Karbon Piyasası Kurulu: Ücretsiz tahsisat oranlarını, denkleştirme kullanım oranını ve pilot uygulama döneminin kapsamını belirler.
Piyasa işletmecisi (EPİAŞ): Tahsisatların alınıp satıldığı ETS piyasasını organize eder ve işletir.
EPDK: Tahsisatların işletme hesaplarına transfer usulünü belirler.

Ücretsiz tahsisatlar, alt tesis bazında kıyas değeri yöntemiyle dağıtılır: aynı ürünü daha düşük emisyonla üreten tesis, emisyon yoğunluğu yüksek olana göre avantaj sağlar. ETS üst sınırı, doğrulanmış emisyon raporlarının son teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde yayımlanan Ulusal Tahsisat Planı ile açıklanır.

Hangi tesisler kapsamda?

Yönetmelik, EK-1 listesindeki faaliyetleri yürüten tesisleri yıllık emisyonlarına göre üç kategoriye ayırır:

Kategori	Yıllık emisyon (kurulu kapasiteye göre)	ETS kapsamı
Kategori A	50.000 ton CO₂e ve altı	ETS dışında; izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü sürer
Kategori B	50.000 - 500.000 ton CO₂e	ETS kapsamında
Kategori C	500.000 ton CO₂e üzeri	ETS kapsamında

Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler, yürüttükleri faaliyetlerle sınırlı olarak ETS kapsamı dışındadır; ancak izleme ve raporlama yükümlülükleri devam eder.

ETS kapsamındaki işletmelerin sera gazı emisyon izni alması zorunludur. İzin beş yıl geçerlidir ve yenileme başvurusu süre bitmeden en az altı ay önce yapılmalıdır. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıllık geçiş süresi içinde mevcut işletmelerin izinli olduğu kabul edilir.

Pilot dönem

Yönetmeliğe göre Emisyon Ticaret Sistemi bir pilot uygulama dönemi ile başlar. Pilot dönemin kapsamı, süresi ve uygulama esasları Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenir. Pilot dönem kapsamındaki işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planlarını yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren iki ay içinde Başkanlığa sunması gerekir; Başkanlık bu süreyi altı aya kadar uzatabilir.

Pilot döneme ilişkin kurul kararları ve usul esasları ayrıca yayımlandığından, güncel takvim için İklim Değişikliği Başkanlığı duyurularının takip edilmesi gerekir.

İşletmeler ne yapmalı?

Kapsam kontrolü: Faaliyetinizin EK-1 listesinde olup olmadığını ve kurulu kapasiteye göre hangi kategoriye girdiğinizi belirleyin.
İzleme planı: Yakıt, hammadde ve proses verilerinin nasıl ölçüleceğini ve kaydedileceğini belgeleyin.
Veri altyapısı: Sayaç, fatura, analiz ve üretim kayıtlarını alt tesis bazında düzenli tutun.
Emisyon yoğunluğu: Ürün başına emisyonunuzu bilin; ücretsiz tahsisat kıyas değerleri bu yoğunluğa göre işler.
Azaltım planı: Enerji verimliliği, yakıt değişimi ve proses iyileştirmeleriyle tahsisat açığı riskini azaltın.

ETS kapsamında olmasanız bile, karbon ayak izinizi ölçmek müşteri talepleri ve SKDM (CBAM) açısından önemlidir. İlk tahmin için karbon ayak izi hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Komesli Ar-Ge nasıl destek verir?

Kapsam kontrolü, izleme planı ve veri altyapısının kurulması, sera gazı envanteri ve azaltım yol haritası konularında danışmanlık veriyoruz. Ayrıntılar için iklim ve sürdürülebilirlik danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz. Mevzuat sık güncellendiğinden, uygulama öncesinde güncel metinler mutlaka kontrol edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Karbon borsası ne demek?

Sera gazı salım haklarının (tahsisat) ve karbon kredilerinin alınıp satıldığı piyasaya verilen genel addır. Türkiye’deki resmi karşılığı Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’dir (TR ETS).

Türkiye’de karbon borsasını kim işletiyor?

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği’ne göre piyasa işletmecisi Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.’dir (EPİAŞ). Yönetmelik, İklim Değişikliği Başkanlığı, Karbon Piyasası Kurulu ve EPDK’ya da ayrı görevler verir.

Hangi işletmeler TR ETS kapsamında?

Yönetmeliğin EK-1 listesindeki faaliyetleri yürüten tesislerden, yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂e’den fazla olan Kategori B ve 500.000 ton CO₂e’den fazla olan Kategori C tesisler ETS kapsamındadır. EK-1 faaliyetlerini yürüten daha küçük tesislerin izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri ise devam eder.

Tahsisat nedir?

Yönetmeliğe göre tahsisat, bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı emisyon hakkıdır. Tahsisatlar ücretsiz dağıtılabilir veya birincil piyasada ihale yöntemiyle satılabilir; daha sonra ikincil piyasada işlem görür.

KOBİ’ler karbon borsasından etkilenir mi?

Doğrudan ETS kapsamında olmayan işletmeler de dolaylı olarak etkilenebilir. Kapsamdaki büyük müşteriler ve AB’ye ihracat yapılan alıcılar tedarikçilerinden emisyon verisi talep eder. Bu nedenle karbon ayak izini ölçmek, ETS dışındaki işletmeler için de önemlidir.

Kaynaklar

Son güncelleme: 22 Ekim 2026

Karbon Borsası Nedir? Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS)