Hesaplayıcı nasıl çalışır?
Su ayak izi, bir kişinin veya kurumun doğrudan kullandığı su ile tükettiği ürün ve hizmetlerin üretiminde kullanılan suyun toplamıdır. Hesaplayıcı, Su Ayak İzi Ağı’nın (Water Footprint Network) yöntemini izler ve suyu üç bileşene ayırır:
- Yeşil su: Bitkilerin topraktan kullandığı ve buharlaştırdığı yağmur suyu.
- Mavi su: Yeraltı ve yüzey sularından çekilip buharlaşan, ürüne giren ya da başka havzaya taşınan su.
- Gri su: Oluşan kirliliği, alıcı ortamın kalite sınırına kadar seyreltmek için gereken teorik su miktarı.
Kavramların ayrıntısı için su ayak izi nedir? rehberine bakabilirsiniz. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; değerleriniz sunucuya gönderilmez.
Kurumsal su ayak izi
Kurumsal hesap üç kalemden oluşur:
- Operasyonel mavi su: Çekilen toplam su eksi aynı havzaya geri verilen su. Buharlaşma (soğutma kuleleri, kurutma), ürüne giren su ve kayıplar bu farkta kalır.
- Operasyonel gri su: Deşarj edilen kirlilik yükünün, alıcı ortamın kalite sınırına göre seyreltilmesi için gereken su. Her kirletici için ayrı hesaplanır, en büyük değer alınır.
- Tedarik zinciri: Satın alınan tarımsal hammaddelerin (un, süt, şeker, pamuk gibi) üretiminde kullanılan su.
Gri su (m³) = Deşarj debisi (m³) × Çıkış derişimi (mg/L) ÷ (Alıcı ortam sınırı - Doğal derişim) (mg/L)
Örnek: 50.000 m³ atıksu, 2 mg/L toplam fosfor; sınır 0,16 mg/L → 50.000 × 2 ÷ 0,16 = 625.000 m³
Örnekte görüldüğü gibi, fosfor veya azot gibi sınırı düşük parametreler gri su ayak izini belirler. Deşarj kalitesini iyileştirmek bu değeri doğrudan düşürür. Bu, azot ve fosfor giderimi ve endüstriyel atıksu arıtma çalışmalarımızın su ayak izi açısından karşılığıdır. Çekilen suyu azaltmak için su verimliliği ve geri kazanım seçenekleri değerlendirilebilir.
Yıl boyunca aylık su ve deşarj verisi toplamak için Excel şablonunu kullanabilirsiniz.
Bireysel su ayak izi
Evde musluktan akan su, kişisel su ayak izinin küçük bir kısmıdır. Asıl büyük pay, yediklerimizin üretiminde kullanılan sudur. Bu nedenle hesaplayıcı su faturanızın yanında haftalık gıda tüketiminizi ve günlük kahve-çay alışkanlığınızı sorar. Yumurtada bir adet 60 gram, fincan başına 7 gram kahve, bardak başına 3 gram çay varsayılır.
Ürünlerin su ayak izi (litre / kg)
Değerler Mekonnen ve Hoekstra’nın 1996-2005 dönemi için hesapladığı küresel ortalamalardır. Bir ürünün su ayak izi yetiştiği iklime, sulama yöntemine ve verime göre ülkeden ülkeye değişir.
| Ürün | Yeşil | Mavi | Gri | Toplam |
|---|---|---|---|---|
| Kahve (kavrulmuş) | 18.153 | 139 | 633 | 18.925 |
| Çikolata | 16.805 | 198 | 193 | 17.196 |
| Sığır eti | 14.414 | 550 | 451 | 15.415 |
| Zeytinyağı (natürel) | 11.826 | 2.388 | 217 | 14.431 |
| Fındık (iç) | 7.627 | 2.180 | 709 | 10.516 |
| Koyun / kuzu eti | 9.813 | 522 | 76 | 10.411 |
| Pamuk lifi | 5.163 | 2.955 | 996 | 9.114 |
| Çay (yeşil ve siyah) | 7.232 | 898 | 726 | 8.856 |
| Mercimek | 4.324 | 489 | 1.060 | 5.873 |
| Tereyağı | 4.695 | 465 | 393 | 5.553 |
| Keçi eti | 5.185 | 330 | 6 | 5.521 |
| Kuru fasulye | 3.945 | 125 | 983 | 5.053 |
| Süt tozu | 4.011 | 398 | 336 | 4.745 |
| Tavuk eti | 3.545 | 313 | 467 | 4.325 |
| Nohut | 2.972 | 224 | 981 | 4.177 |
| Yumurta | 2.592 | 244 | 429 | 3.265 |
| Pirinç | 1.488 | 443 | 242 | 2.173 |
| Soya fasulyesi | 2.037 | 70 | 37 | 2.144 |
| Buğday unu, makarna | 1.292 | 347 | 210 | 1.849 |
| Rafine şeker | 1.184 | 487 | 111 | 1.782 |
| Ekmek (buğday) | 1.124 | 301 | 183 | 1.608 |
| Arpa | 1.213 | 79 | 131 | 1.423 |
| Mısır | 947 | 81 | 194 | 1.222 |
| Süt | 863 | 86 | 72 | 1.021 |
| Domates salçası | 431 | 253 | 171 | 855 |
| Elma | 561 | 133 | 127 | 821 |
| Muz | 660 | 97 | 33 | 790 |
| Üzüm | 425 | 97 | 87 | 609 |
| Portakal | 401 | 110 | 49 | 560 |
| Patates | 191 | 33 | 63 | 287 |
| Domates | 108 | 63 | 43 | 214 |
Gri su hesabındaki varsayılan alıcı ortam sınırları (II. sınıf, mg/L): KOİ 50; Toplam fosfor 0,16; Amonyum azotu 1; Nitrat azotu 10.
Sonucu yorumlarken
- Sonuç bir ön tahmindir. Su ayak izi değerlendirmesinin ikinci adımı, suyun hangi havzadan ve hangi su stresi koşulunda çekildiğini incelemektir; aynı miktar su, kurak bir havzada çok daha büyük etki yaratır.
- Gri su teorik bir hacimdir; gerçekten kullanılan su değildir. Kirliliğin alıcı ortama etkisini karşılaştırılabilir kılar.
- Bireysel hesap kıyafet, elektronik ve diğer ürünleri kapsamaz.
Karbon tarafını da görmek için karbon ayak izi hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sonucumu kaydedebilir, paylaşabilir veya rapor olarak alabilir miyim?
Evet. Girdiğiniz değerler yalnızca bu tarayıcıda saklanır; sayfaya döndüğünüzde kaldığınız yerden devam edersiniz. Bağlantıyı kopyala düğmesi değerlerinizi içeren bir bağlantı oluşturur; bunu ekibinizle paylaşabilirsiniz. Rapor / PDF düğmesi girdileri, sonuçları, senaryoları ve kaynakları içeren bir rapor yazdırır.
Su ayak izi nasıl hesaplanır?
Doğrudan kullandığınız su (musluk, duş, çamaşır) ile tükettiğiniz ürünlerin üretiminde kullanılan su toplanır. Ürünlerin suyu, kilogram başına su ayak izi değeriyle tüketim miktarı çarpılarak bulunur. Ayrıntılı yöntem için su ayak izi nasıl hesaplanır? rehberine bakabilirsiniz.
Mavi, yeşil ve gri su ayak izi ne demek?
Yeşil su bitkilerin kullandığı yağmur suyudur. Mavi su yeraltı ve yüzey kaynaklarından çekilip tüketilen (buharlaşan, ürüne giren) sudur. Gri su oluşan kirliliği alıcı ortamın kalite sınırına kadar seyreltmek için gereken teorik su miktarıdır.
1 kg sığır etinin su ayak izi ne kadar?
Mekonnen ve Hoekstra’nın küresel ağırlıklı ortalamasına göre yaklaşık 15.400 litredir. Bunun büyük kısmı yem bitkilerinin kullandığı yağmur suyudur (yeşil su).
Bir fincan kahvenin su ayak izi ne kadar?
Kavrulmuş kahvenin su ayak izi kilogram başına yaklaşık 18.900 litredir. Fincan başına 7 gram kahve varsayımıyla bir fincan yaklaşık 132 litre eder. Aynı varsayımla 3 gram çay kullanılan bir bardak çay yaklaşık 27 litredir.
İşletmeler için gri su ayak izi neden önemli?
Gri su ayak izi, deşarj edilen atıksuyun alıcı ortam üzerindeki yükünü su hacmi olarak gösterir. Arıtma performansını iyileştirmek (özellikle azot ve fosfor giderimi) gri su ayak izini doğrudan düşürür. Bu yüzden atıksu arıtma, kurumsal su ayak izi azaltımının merkezindedir.
Bu sonuç ISO 14046 raporu yerine geçer mi?
Hayır. Hesaplayıcı Su Ayak İzi Ağı (Water Footprint Network) yöntemiyle ön tahmin verir. ISO 14046’ya uygun bir su ayak izi değerlendirmesi; sistem sınırlarının tanımlanmasını, ölçüm verilerini ve havza bazlı etki değerlendirmesini gerektirir.
Kaynaklar
- Hoekstra ve ark. (2011), The Water Footprint Assessment Manual, Water Footprint Network
- Mekonnen ve Hoekstra (2011), The green, blue and grey water footprint of crops and derived crop products, HESS 15:1577-1600 (küresel ortalama, 1996-2005)
- Mekonnen ve Hoekstra (2012), A global assessment of the water footprint of farm animal products, Ecosystems 15:401-415 (küresel ağırlıklı ortalama)
- Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği, Ek-5 Tablo 5 (RG 15.04.2015/29327 değişikliği), II. sınıf değerleri
Son güncelleme: 22 Ekim 2026