Kısa cevap
SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, İngilizce CBAM), Avrupa Birliği’nin belirli ürünlerin AB’ye ithalinde bu ürünlerin gömülü emisyonlarına dayalı bir yükümlülük getirdiği düzenlemedir. Amaç, AB içindeki karbon fiyatlamasıyla ithal ürünler arasındaki farkı gidermektir. Geçiş döneminde ürün bazında doğrudan ve dolaylı emisyonların hesaplanıp ayrı ayrı raporlanması gerekiyordu; 2026’dan itibaren mali yükümlülük dönemi başladı.
Türk ihracatçıyı nasıl etkiler?
Yükümlülüğün muhatabı AB’deki ithalatçıdır; ancak ithalatçı, hesabı yapabilmek için üreticiden ürüne ait emisyon verisini ister. Bu nedenle AB’ye ihracat yapan Türk üreticiler ürünlerinin emisyon verisini ithalatçılarına sağlamak durumundadır. Veriyi zamanında, doğru yöntemle ve doğrulanabilir biçimde sunabilen üretici sipariş ve fiyat konusunda avantaj sağlar; sunamayan üretici müşteri kaybı riskiyle karşılaşabilir.
Hangi ürünler kapsamda?
Kapsam, ürünün gümrük tarife kodu üzerinden belirlenir. Karbon yoğun sektörler öncelikli olarak kapsama alınmıştır: çimento, demir ve çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen bunların başında gelir; kapsamın zamanla genişleyebileceği de göz önünde tutulmalıdır. Ürün kodlarınız kapsamdaysa, yalnızca doğrudan ürününüz değil, ürün içindeki ön ürünler de hesaba girebilir.
Gömülü emisyon nedir?
Gömülü emisyon, bir ürünün üretilmesi sırasında ortaya çıkan sera gazı salımıdır. İki bileşeni vardır:
- Doğrudan emisyonlar: Üretim tesisinde yakıt yakılması ve proses kaynaklı salımlar
- Dolaylı emisyonlar: Üretimde kullanılan elektrik ve ısı enerjisinin üretimi sırasındaki salımlar
Hesap, ürün bazında yapılır; yani tesisin toplam emisyonunu ürünlere doğru dağıtmak için üretim, enerji, hammadde ve yakıt verilerinin ürün bazında izlenmesi gerekir.
İhracatçı firma nasıl hazırlanmalı?
- Kapsam kontrolü: Ürün listenizi ve gümrük tarife kodlarınızı kapsamla eşleştirin.
- Veri altyapısı: Üretim miktarı, elektrik ve yakıt tüketimi, hammadde girdisi gibi verileri ürün bazında kaydedin; sayaç ve fatura kayıtlarını düzenli saklayın.
- Hesap: Gömülü emisyonları ilgili kurallara uygun yöntemle hesaplayın.
- Raporlama: İthalatçınızın beklediği formatta raporu hazırlayın ve verinin izlenebilir olduğundan emin olun.
- Azaltım planı: Enerji verimliliği ve proses iyileştirmeleriyle emisyon yoğunluğunu düşürecek seçenekleri değerlendirin.
- Yurt içi düzenlemelerle uyum: Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ile uyumlu veri altyapısı kurmak, aynı verinin birden fazla amaçla kullanılmasını sağlar.
Karbon ayak izi ile ilişkisi
SKDM hesabı ürün bazlıdır; karbon ayak izi çalışması ise genellikle kurum veya ürün düzeyinde bir envanterdir. İkisinde de kullanılan veriler (enerji, yakıt, hammadde, üretim) büyük ölçüde aynıdır. Veri altyapısını bir kez kurup iki çalışmada kullanmak zaman ve maliyet açısından en verimli yoldur. Hesaplama mantığı için karbon ayak izi nasıl hesaplanır? rehberine bakabilirsiniz.
Komesli Ar-Ge nasıl destek verir?
Ürün kodlarınızı kapsamla eşleştirir, ürün bazında veri toplama düzenini kurar, gömülü emisyonları hesaplar, ithalatçınıza uygun rapor formatını hazırlar ve azaltım seçeneklerini değerlendiririz. Hizmet kapsamımız için SKDM / CBAM hazırlığı sayfasına bakın.
SKDM düzenlemesi sık güncellenmektedir; güncel kurallar ve kapsam için T.C. Ticaret Bakanlığı ve AB Komisyonu duyurularını takip etmenizi öneririz.
Sık sorulan sorular
SKDM neden önemli?
AB’ye ihracat yapan üreticilerin ürünlerine ait gömülü emisyon verisi, ithalatçı müşterileri için bir yükümlülük konusu haline geldi. Veriyi sağlayamayan veya yüksek emisyon yoğunluğu olan ürünler, AB pazarında rekabet gücü kaybedebilir.
Hangi ürünler SKDM kapsamındadır?
Kapsam, ürünlerin gümrük tarife kodlarına göre belirlenir ve çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen gibi karbon yoğun sektörleri içerir. Ürün kodlarınızın kapsamda olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Karbon ayak izi çalışması SKDM için yeterli mi?
Karbon ayak izi envanteri iyi bir başlangıçtır ancak SKDM ürün bazında doğrudan ve dolaylı gömülü emisyonların belirli kurallara göre hesaplanmasını ister. Bu yüzden iki çalışmayı aynı veri altyapısı üzerinde, ama ürün bazlı hesap mantığıyla birlikte yürütmek en verimlisidir.
SKDM hazırlığında Komesli Ar-Ge ne yapar?
Kapsam kontrolü, ürün bazında veri altyapısının kurulması, gömülü emisyon hesabı, ithalatçıya uygun raporlama ve azaltım planı adımlarında danışmanlık veririz. Hizmetimizin ayrıntısı için SKDM / CBAM hazırlığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Son güncelleme: 13 Ekim 2026