SKDM’de demir-çelik: hangi ürünler kapsamda?
Tüzük (AB) 2023/956 Ek I’e göre bugün kapsamda olan demir-çelik ürünleri:
- 72. fasıl: pik, ham çelik, kütük, blum, slab, inşaat demiri, filmaşin, profil, sac ve rulo, tel (7217) gibi ürünler. Bazı ferro alaşımlar ve hurda (7204) kapsam dışındadır.
- 7301-7311: palplanş, ray malzemesi, dikişsiz ve kaynaklı borular, boru bağlantı parçaları, çelik konstrüksiyonlar, tanklar ve basınçlı kaplar.
- 7318 ve 7326: cıvata, somun ve diğer demir-çelik eşya. Bu ürünler için bağlantı elemanı, tel ve yay sayfasına bakabilirsiniz.
Avrupa Komisyonu’nun demir-çelik rehberi, ürünleri “toplu mal kategorileri” altında gruplar: pik demir, DRI, ham çelik, demir veya çelik ürünleri. Bir tesis birden fazla kategoride ürün çıkarıyorsa her biri için ayrı hesap gerekir.
Emisyon nereden geliyor?
| Proses | Başlıca emisyon kaynağı |
|---|---|
| Elektrik ark ocağı (EAF) | Elektrik tüketimi (dolaylı), elektrot ve şarj karbonu, köpük cürufu için karbon, doğalgaz brülörleri |
| Pota ocağı ve sürekli döküm | Elektrik, ön ısıtma yakıtları |
| Tav ve tekrar ısıtma fırınları | Doğalgaz ya da sıvı yakıt (doğrudan) |
| Haddehane | Motorların elektriği (dolaylı) |
| Öncül malzemeler | Satın alınan pik, DRI, kütük ya da slabın kendi gömülü emisyonu |
Örneğin kütük satın alıp inşaat demiri haddeleyen bir tesisin gömülü emisyonu büyük ölçüde satın aldığı kütüğün emisyonundan gelir. Bu yüzden kütük tedarikçisinden emisyon verisi almak, kendi fırınınızı ölçmek kadar önemlidir.
SKDM hesabı için gereken veriler
- Ürün grubu bazında aylık üretim miktarları (ton)
- Ocak bazında elektrik tüketimi; mümkünse ayrı sayaç
- Fırın ve brülörlerde doğalgaz ve diğer yakıt tüketimi
- Şarj reçetesi: hurda, pik, DRI, alaşım ve karbon girdileri
- Satın alınan kütük, slab ve benzeri öncül malzemelerin miktarı, tedarikçisi ve varsa emisyon verisi
- AB’ye giden ürünlerin KN kodları ve alıcı bazında tonajları
Bu verilerle her yıl hesap yapılır, AB’deki alıcıya emisyon veri formu hazırlanır ve dosya akredite doğrulayıcıya sunulacak hâle getirilir. Ayrıntılar: SKDM (CBAM) yıllık emisyon verisi.
Çevre tarafı: atıksu, emisyon ve atık
SKDM verisini toplarken tesisin diğer çevre yükümlülükleri de aynı kayıtlara dayanır:
- Tufal ve yağlı soğutma suyu: Hadde hattında tufal çukuru, yağ tutucu ve kum filtresiyle kapalı devre; blöf suyunun deşarj öncesi arıtımı. Endüstriyel atıksu arıtma hizmetimiz bu akımları kapsar.
- Toz emisyonu: Ark ocağı ve pota ocağı tozunun toplanması, torbalı filtre performansı ve baca ölçümleri. Bkz. hava emisyon ve gürültü.
- Atıklar: Ark ocağı tozu, cüruf, tufal, refrakter ve yağlı atıkların sınıflandırılması ve lisanslı tesislere gönderimi.
- Çevre izni: Tesisin hangi izin listesinde yer aldığı faaliyet türüne ve kapasitesine göre belirlenir; izin dosyası emisyon ve atıksu verisini birlikte ister. Bkz. çevre izin ve lisans.
Tesisler için önerdiğimiz sıra
- AB’ye giden ürünlerin KN kodları ve alıcıların veri talepleri çıkarılır.
- Enerji sayaçları ve üretim kayıtları ürün gruplarına göre düzenlenir.
- İlk yılın gömülü emisyonu hesaplanır; öncül malzeme tedarikçilerinden veri istenir.
- Aynı veriyle kurumsal karbon ayak izi ve azaltım seçenekleri (fırın verimliliği, yakıt ve elektrik kaynağı) değerlendirilir.
- Atıksu ve emisyon tarafındaki eksikler aynı programla giderilir.
Sık sorulan sorular
Kütük, inşaat demiri ya da boru ihraç ediyoruz; SKDM bizi ilgilendiriyor mu?
Evet. 72. fasıldaki demir-çelik ürünleri (kütük, inşaat demiri, filmaşin, sac, tel gibi) ve 7301-7311 arasındaki boru, profil, konstrüksiyon ve tanklar bugün SKDM kapsamında. AB’deki alıcınız bu ürünler için her yıl beyan veriyor ve sizden emisyon verisi bekliyor.
Hurdadan ark ocağıyla üretiyoruz; emisyonumuz düşük mü sayılır?
Ark ocağı rotasında emisyonun büyük kısmı elektrikten ve fırında kullanılan karbon ile yakıttan gelir; öncül olarak alınan pik ya da DRI varsa onların emisyonu da eklenir. Gerçek değer tesisin kendi enerji ve girdi verisiyle hesaplanır. Bu hesap yapılıp doğrulanmazsa alıcınız sizin rotanızdan bağımsız olarak varsayılan değeri ve artış payını kullanır.
Hadde ve tav fırınlarındaki tufal suyu nasıl arıtılır?
Tufal ve yağ içeren soğutma suyu genellikle çöktürme ve yağ ayırma ile kapalı devrede tutulur; filtrasyon ve soğutma kulesi ile yeniden kullanılır. Blöf suyu ve yağlı akımlar deşarj öncesinde ayrıca arıtılır. Tasarım, akım miktarına ve deşarj noktasının şartlarına göre yapılır.
Kaynaklar
- Tüzük (AB) 2023/956, konsolide metin (Ek I)
- Avrupa Komisyonu, CBAM sektör rehberleri (Rehber 5d: demir-çelik)
Bu sayfadaki mevzuat bilgisi 1 Kasım 2026 itibarıyla günceldir. Kurallar değişebilir; karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynaklara bakın.
Son güncelleme: 1 Kasım 2026