Çevre izni nedir?
Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği, çevre iznini şöyle tanımlar: Çevre Kanunu uyarınca alınması gereken; hava emisyonu, çevresel gürültü, atıksu deşarjı ve derin deniz deşarjı konularından en az birini içeren izin. Hem izni hem de çevre lisansını kapsayan belge çevre izin ve lisans belgesi olarak adlandırılır.
Yönetmelik, çevresel etkilerine göre işletmeleri EK-1 ve EK-2 listelerinde sınıflandırır. Bu listelerde yer alan işletmeler çevre izni veya çevre izin ve lisans sürecine tabidir.
Süreç nasıl işler?
- Geçici faaliyet belgesi (GFB): Listelerdeki işletmeler faaliyette bulunabilmek için önce bu belgeyi almak zorundadır.
- İl Müdürlüğü uygunluk yazısı: İl Müdürlüğü yerinde inceleme yapar; işletmenin tabi olduğu mevzuattaki fiziksel şartların sağlandığını ve Sıfır Atık Temel Seviye Belgesi ya da muafiyeti bulunduğunu tespit ederse başvuru tarihinden itibaren en geç iki ay içinde, e-izin sistemi üzerinden bir yıl geçerli uygunluk yazısı düzenler.
- Çevre izni veya izin ve lisans başvurusu: Geçici faaliyet belgesinden itibaren 1 yıl içinde, Ek-3A, Ek-3B ve Ek-3C’de belirtilen bilgi, belge ve raporlarla başvuru yapılır.
- Belgenin verilmesi: EK-1 işletmeleri için Bakanlık, EK-2 işletmeleri için İl Müdürlüğü belgeyi verir.
- Yenileme: Belge beş yıl geçerlidir. Yenileme başvurusu, sürenin bitiminden en az 180 takvim günü önce; il müdürlüğü uygunluk yazısı, iş akım şeması ve proses özeti, kapasite raporu ve ÇED kararı gibi belgelerle yapılır.
Yapılan başvuruda yer alan bilgiler ve ekler, e-izin sistemi üzerinden yetkili makama elektronik veya mobil imzayla iletilir. Yetkili makamın e-izin sisteminden yaptığı bildirimler ayrıca yazılı tebligat yapılmadan işletmeye tebliğ edilmiş sayılır; bu yüzden sistemin düzenli takip edilmesi gerekir.
Neden çevre danışmanlık firması?
Yönetmeliğin 7. maddesine göre çevre izni veya çevre izin ve lisans başvurusu, EK-1 işletmeleri için çevre danışmanlık firmaları ya da çevre yönetim birimi tarafından yapılır. Komesli Ar-Ge, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından çevre danışmanlık firması yeterlik belgesine sahiptir.
Hizmetimiz şunları kapsar:
- İşletmenizin EK-1 / EK-2 durumunun belirlenmesi
- Geçici faaliyet belgesi ve İl Müdürlüğü uygunluk yazısı sürecinin yürütülmesi
- Emisyon, atıksu deşarjı ve gürültü konularında başvuru dosyasının hazırlanması (ölçüm ve analizler için akredite iş ortaklarımızla)
- Başvurunun e-izin sisteminde yapılması ve takibi
- Eksik bilgi taleplerinin yanıtlanması
- Beş yıllık yenileme takviminin izlenmesi
- Atıksu deşarjı varsa deşarj izni sürecinin entegre yönetimi
Kimler için?
EK-1 ve EK-2 listelerindeki sanayi tesisleri, organize sanayi bölgeleri ve kamu işletmeleri. Hangi listede olduğunuzu faaliyet konunuz ve kapasiteniz belirler. Bilgilerinizi iletirseniz kapsamı değerlendirip yazılı olarak bildiririz.
Yönetmelik hükümleri Resmî Gazete’de yayımlanan ve sonradan değişen haliyle özetlenmiştir. Güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.
Çalışma sürecimiz adım adım
Her proje, işletmenin faaliyet konusu ve bulunduğu kategoriye göre farklılaşsa da genel akış aynı mantıkla ilerler.
- Tesisin faaliyet konusu, kapasitesi ve proses bilgileri üzerinden EK-1 ya da EK-2 kapsamının belirlenmesi
- Geçici faaliyet belgesi ve İl Müdürlüğü uygunluk yazısı için gerekli fiziksel ve belgesel hazırlığın yapılması
- Yerinde inceleme öncesi tesisin mevzuata uygunluk durumunun gözden geçirilmesi
- Emisyon, atıksu deşarjı ve gürültü konularında başvuru dosyasının hazırlanması; ölçüm ve analizler lisanslı ve akredite çözüm ortaklarımızla yürütülür
- Başvurunun e-izin sistemi üzerinden elektronik imzayla yapılması
- Yetkili makamın talep ettiği eksik bilgi ve belgelerin hızlıca tamamlanması
- Belgenin düzenlenmesi ve işletme için takvime bağlanması
- Beş yıllık geçerlilik süresi boyunca yenileme dönemlerinin izlenmesi
Sistem bildirimleri yazılı tebligat yapılmadan da tebliğ sayıldığı için e-izin hesabının sürekli takip edilmesi, süreç boyunca en kritik noktalardan biridir.
Başlamadan önce hazırlamanız gerekenler
Başvurunun sağlıklı ilerleyebilmesi için işletmeden bazı temel bilgi ve belgelerin eksiksiz temin edilmesi gerekir. Aşağıdaki liste genel bir çerçeve sunar; her tesis için kapsamı ayrıca belirlenir.
- Tesisin faaliyet konusu, üretim prosesi ve kullanılan hammadde ile kimyasalların listesi
- Tesisin kapasitesi, çalışma saatleri ve vardiya düzeni
- Proses akım şeması ve tesis yerleşim planı
- Mevcut ruhsat, sözleşme ve kayıtlar; organize sanayi bölgesindeyse bölge ile ilgili yazışmalar
- Atıksu, baca ve gürültü kaynaklarının konumu ve mevcut varsa önceki ölçüm sonuçları
- Atık türleri ve atık yönetimi uygulamalarına ilişkin kayıtlar
- Varsa Çevresel Etki Değerlendirmesi kararı veya ilgili onaylar
- Sıfır atık kapsamındaki durum ve ilgili belge bilgileri
- Tesisin tüzel kişilik bilgileri, yetki belgeleri ve imza sirküleri
Bu bilgilerin ne kadar eksiksiz ve güncel olduğu, başvurunun ilk seferde kabul edilip edilmeyeceğini doğrudan etkiler.
Sık yapılan hatalar ve nasıl önlenir
Çevre izni süreçlerinde tekrar eden birkaç hata, gereksiz gecikmelere yol açar. Bunların çoğu baştan doğru planlamayla önlenebilir.
- Geçici faaliyet belgesi olmadan işletmeyi faaliyete geçirmek; bu durum idari yaptırım riski doğurur. Önce belgenin alınması planlanmalıdır.
- Yenileme başvurusunu süre dolduktan sonraya bırakmak. Yenilemeler için yeterli önceden hazırlık yapılmalı, takvim tutulmalıdır.
- Proses veya kapasite değişikliğini yetkili makama bildirmeden uygulamak. Her değişiklik mevzuat açısından değerlendirilmelidir.
- Ölçüm ve analizleri yetkisiz veya uygun olmayan laboratuvarlarda yaptırmak. Ölçümler lisanslı ve akredite kuruluşlarla yürütülmelidir.
- e-izin hesabını düzenli kontrol etmemek ve bildirimleri kaçırmak. Sorumlu bir kişi atanarak sistem takibi güvence altına alınmalıdır.
- Eksik bilgi taleplerine geç yanıt vermek. Talepler geldiğinde hızlı ve eksiksiz yanıt süreci hızlandırır.
Her bir hatanın önlenmesi için en etkili yol, süreci baştan bir takvime bağlamak ve sorumlulukları netleştirmektir.
Çıktılar ve sonraki adımlar
Süreç sonunda işletme, yetkili makamdan alınmış geçerli bir belge ile birlikte çalışmasını sürdürebileceği bir yönetim çerçevesine sahip olur. Teslim edilen çıktılar başvuru dosyası, başvurunun e-izin üzerinden takip kayıtları ve belgenin yenileme takvimidir.
- Geçici faaliyet belgesi ve uygunluk yazısı sürecinin tamamlanmış dosyası
- Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi
- Beş yıllık yenileme takvimi ve yenileme dosyasının hazırlık planı
- Eksik bilgi taleplerine ilişkin yanıt kayıtları
Belgenin ardından işletmenin ihtiyacına göre bazı hizmetler gündeme gelebilir. Atıksu deşarjı varsa deşarj izni süreci bu belgeyle entegre yönetilir. Atık yönetimi için atık yönetim planı ve tehlikeli atık yönetimi hizmetleri, ÇED gerektiren projelerde ise ÇED raporu hazırlama süreci devreye girebilir.
Sık sorulan sorular
Çevre izin başvurusunu kendim yapabilir miyim?
Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinin 7. maddesine göre EK-1 listesindeki işletmeler için başvuru çevre danışmanlık firmaları ya da çevre yönetim birimi tarafından yapılır. EK-2 listesindeki işletmelerde bunlara ek olarak tesiste istihdam edilen çevre görevlisi de başvuruyu yapabilir. Başvuru elektronik ortamda, e-izin sistemi üzerinden yetkili makama sunulur.
Çevre izin belgesi ne kadar süre geçerlidir?
Yönetmeliğe göre işletmelere verilen çevre izin ve lisans belgeleri beş yıl süreyle geçerlidir. Yenileme başvurusu, belge geçerlilik süresinin sona ereceği tarihten en az 180 takvim günü önce yapılmalıdır.
Çevre izni almadan faaliyete geçebilir miyim?
EK-1 ve EK-2 listesindeki işletmeler faaliyette bulunabilmek için önce geçici faaliyet belgesi almak zorundadır. Geçici faaliyet belgesi alan işletme, belge tarihinden itibaren 1 yıl içinde çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi almak zorundadır.
Çevre izni için hangi kurum yetkili?
Yönetmeliğin 6. maddesine göre EK-1 listesindeki işletmeler için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, EK-2 listesindeki işletmeler için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri belgeyi verir.
Başvurudaki bilgilerin doğruluğundan kim sorumlu?
Yönetmeliğe göre başvuru sürecinde sunulan bilgi, belge ve raporların doğruluğu, mevzuata uygunluğu ve doğacak hukuki sonuçlar konusunda işletmeci sorumludur. İşlemler hizmet satın alımı yoluyla yürütülüyorsa yetkilendirilmiş çevre danışmanlık firması da sorumludur. Bu nedenle dosyayı titizlikle hazırlarız.
Çevre izni için hangi işletmeler başvurmak zorundadır?
Çevre izni yükümlülüğü, faaliyetin çevresel etkilerine göre belirlenen EK-1 ve EK-2 listelerinde yer alan işletmeler için geçerlidir. Hava emisyonu, atıksu deşarjı, gürültü veya derin deniz deşarjı gibi konularda çevreye etkisi olan tesisler bu kapsama girer. Hangi listede yer aldığınız, faaliyet konunuz ve kapasiteniz üzerinden belirlenir. Bilgilerinizi paylaşırsanız durumunuzu değerlendirip yazılı olarak bildiririz.
Geçici faaliyet belgesi ile çevre izni arasındaki fark nedir?
Geçici faaliyet belgesi, listedeki işletmelerin faaliyete başlamadan önce alması gereken ilk adımdır ve işletmenin geçici olarak çalışmasına olanak tanır. Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi ise daha kapsamlı bir başvuru dosyasıyla alınır ve işletmenin uzun süreli faaliyetini kapsar. Süreç genellikle önce geçici faaliyet belgesi, ardından izin başvurusu şeklinde ilerler. Hangi aşamada olduğunuzu birlikte netleştirebiliriz.
Kaynaklar
Son güncelleme: 13 Ekim 2026