Hava kirliliği ve işletmeniz
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin amacı; sanayi ve enerji üretim tesislerinin faaliyeti sonucu atmosfere yayılan is, duman, toz, gaz, buhar ve aerosol halindeki emisyonları kontrol altına almak, insanı ve çevresini hava alıcı ortamındaki kirlenmelerden doğacak tehlikelerden korumaktır.
Çevre iznine tabi tesisler için hava emisyonu, çevre izninin bir bölümüdür. Başvuru dosyasında emisyon kaynakları, kontrol tedbirleri ve emisyon ölçüm raporu yer alır. Sınır değerlerin aşılması, çevre izninin sorgulanmasına yol açabilir.
Ölçüm kim yapsa da asıl iş sınır değerleri sağlamaktır
Hava kalitesi (imisyon) izleme ağı Bakanlık tarafından işletilir; tesis emisyonları da yetkili kuruluşlarca ölçülür veya denetim kapsamında ölçülebilir. Ölçüm yapan kurum ne olursa olsun, sonuçların referans (sınır) değerleri sağlaması için tesiste çalışma yapılması gerekir: kaynakların belirlenmesi, prosesin iyileştirilmesi, kontrol sistemlerinin kurulması ve işletilmesi.
Biz bu aşamada devreye gireriz.
Bu hizmet kimler için gerekir, ne zaman gündeme gelir?
Hava emisyonu ve gürültü danışmanlığına en çok ihtiyaç duyan işletmeler, baca gazı veya toz salan proseslere sahip tesislerdir. Kazan dairesi ve yakma üniteleri, taş ocakları, kırma-eleme hatları, asfalt ve beton santralleri, döküm ve metal ergitme tesisleri, boyahaneler, kimya ve gıda üretim hatları bu grupta yer alır.
Gündeme genellikle şu tetikleyicilerle gelir:
- Yeni bir üretim hattı veya kazan kurulmadan önce çevre izni başvurusu hazırlanırken
- Mevcut izin kapsamında ölçüm sonuçlarının sınır değerlerin üzerinde çıkması
- Komşu yerleşimlerden koku, toz veya gürültü şikâyeti gelmesi
- Denetim öncesinde emisyon kayıtlarının gözden geçirilmesi gerekmesi
- Tesis kapasitesinde artış veya proses değişikliği planlanması
Bu durumların her birinde hızlı hareket etmek, sorunu büyütmeden çözmenin en pratik yoludur.
Çalışma sürecimiz adım adım
- Mevcut durumun incelenmesi: Proses akışları, bacalar, havalandırma çıkışları ve kaçak emisyon noktaları yerinde gözden geçirilir.
- Emisyon kaynaklarının envanteri: Her kaynağın kirletici türü, debisi ve çalışma saatleri kayda alınır.
- Ölçüm planının oluşturulması: Hangi parametrelerin, hangi sıklıkla ve hangi noktalarda ölçüleceği belirlenir.
- Sonuçların değerlendirilmesi: Ölçüm verileri ilgili sınır değerlerle karşılaştırılır ve gerekiyorsa oksijen düzeltmesi uygulanır.
- İyileştirme önerileri: Aşılan parametreler için proses ayarı, filtre veya kontrol sistemi seçenekleri hazırlanır.
- Uygulama desteği: Seçilen çözümün devreye alınması ve işletme personeline eğitim verilmesi sağlanır.
- Dokümantasyon: Ölçüm raporları ve izin dosyasının hava emisyonu bölümü düzenlenir.
- Periyodik takip: Ölçüm takvimi ve aylık izleme ile sistemin sürekliliği korunur.
Başlamadan önce hazırlamanız gerekenler
Süreci hızlandırmak için işletmenizden aşağıdaki bilgi ve belgeleri hazır tutmanızı rica ederiz:
- Mevcut çevre izni veya izin başvurusunun kopyası
- Tesisin proses akış şeması ve yerleşim planı
- Baca ve havalandırma çıkışlarının konum ve yükseklik bilgileri
- Yakıt türü, tüketim miktarları ve kullanım saatleri
- Daha önce yapılmış emisyon ölçüm raporları
- Mevcut kirlilik kontrol ekipmanlarının teknik özellik ve bakım kayıtları
- Komşu yerleşimlerden gelen şikâyetlerin kayıtları, varsa
- Gürültü kaynaklarının listesi ve çalışma saatleri
Bu belgelerin eksik olması, ilk değerlendirmenin süresini uzatabilir; yine de eksik kalemler birlikte tamamlanabilir.
Sık yapılan hatalar ve nasıl önlenir
- Ölçümü yalnızca bir kez yaptırıp sonucu dosyada bırakmak: Emisyon değerleri proses yüküne göre değişir; düzenli ölçüm ve takip gerekir.
- Kaçak emisyonları göz ardı etmek: Depolama, yükleme ve açık alan kaynakları çoğu zaman bacadan ölçülmez, ama etkisi büyük olabilir.
- Kontrol sistemini kurup bakımını ihmal etmek: Filtre tıkanması veya yanma ayarı bozulması kısa sürede sınır değerlerin aşılmasına yol açar.
- Proses değişikliğini izne yansıtmamak: Kapasite veya yakıt değişikliği, izin dosyasının güncellenmesini gerektirebilir.
- Gürültü ölçümünü sadece gündüz yapmak: Gece çalışan tesislerde gece değerleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu hataları önlemenin yolu, ölçüm planını proses değişiklikleriyle birlikte güncel tutmaktır.
Çıktılar ve sonraki adımlar
Çalışma sonunda şu belgeler teslim edilir:
- Emisyon kaynak envanteri ve ölçüm planı
- Ölçüm sonuçlarının değerlendirme raporu
- Sınır değerlere uyum için iyileştirme önerileri
- Çevre izin başvurusunun hava emisyonu bölümü
- Gürültü konusu varsa akustik değerlendirme raporu
Sonraki aşamada, iyileştirme önerileri uygulanacaksa hava kirliliği kontrol sistemleri ve çevre yönetimi hizmeti devreye girebilir. Komşuluk etkisi ön plandaysa koku yönetimi ve hava kalitesi modelleme çalışmaları değerlendirilebilir.
Hizmetlerimiz
- Emisyon kaynaklarının envanteri: Baca, proses ve kaçak emisyon kaynaklarının belirlenmesi.
- Ölçüm planı ve sonuçların değerlendirilmesi: Ölçümlerin sınır değerlerle (ve gerekiyorsa referans oksijen düzeltmesiyle) karşılaştırılması; ölçüm raporunun izin dosyasına işlenmesi.
- Sınır değerlere uyum çalışması: Aşılan parametreler için proses iyileştirme ve kontrol sistemi önerileri.
- İzin dosyası: Çevre izin ve lisans başvurusunun hava emisyonu bölümü.
- Dağılım modellemesi: Tesisin hava kalitesine katkısının modellenmesi.
- Koku: Koku yönetimi.
- Çevresel gürültü: Gürültü konulu çevre iznine tabi tesisler için akustik rapor (Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği; Bakanlık akustik rapor formatı).
- Periyodik takip: Ölçüm takvimi ve çevre yönetimi hizmeti kapsamında aylık izleme.
Akredite ölçüm ve analizler, akredite laboratuvar iş ortaklarımızla koordine edilir.
Hangi işletmeler?
Kazan ve yakma tesisleri, taş ocağı ve kırma-eleme, asfalt ve beton santralleri, döküm ve metal ergitme, çimento ve mineral işleme, boyahaneler, kimya, gıda ve hayvancılık işletmeleri gibi emisyon kaynağı olan tüm sanayi tesisleri. Sektöre özel sayfalarımıza sektörler bölümünden ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Emisyon ve imisyon arasındaki fark nedir?
Emisyon, tesisin bacasından veya kaynağından atmosfere yayılan kirleticidir; imisyon ise bu kirleticilerin hava alıcı ortamındaki derişimidir (hava kalitesi). Tesis emisyon sınır değerlerine, hava kalitesi ise hava kalitesi sınır değerlerine göre değerlendirilir.
Ölçümü Bakanlık yapıyorsa bizim yapacak işimiz ne?
Ölçümü kim yaparsa yapsın, sonuçların emisyon sınır değerlerini sağlaması işletmenin sorumluluğundadır. Biz kaynakları ve prosesi inceler, sınır değeri aşan kirleticiler için kontrol sistemi veya proses iyileştirmesi tasarlar, izin dosyasındaki emisyon bölümünü hazırlarız.
Referans oksijen nedir?
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği yakma tesislerinin emisyon sınır değerlerini belirli bir referans oksijen oranına göre ifade eder: sıvı ve gaz yakıtlarda %3, katı yakıtlarda %6, gaz türbinlerinde %15. Ölçülen değerler bu oksijen oranına düzeltilerek sınır değerle karşılaştırılır.
Emisyon ölçüm raporu ne kadar geçerlidir?
Yönetmeliğe göre Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamındaki işletmeler için emisyon ölçüm raporu, ilk ölçüm tarihi esas alınarak iki yıl geçerlidir. Süresi dolmadan ölçümlerin yenilenmesi gerekir.
Hava emisyonu ölçümünü kim yapar, sınır değerleri sağlamak için tesis ne yapmalı?
Hava kalitesi izleme ağı Bakanlık tarafından işletilir ve tesis emisyonları yetkili kuruluşlarca ya da denetim kapsamında ölçülebilir. Ancak ölçümü kimin yaptığı fark etmez; sonuçların sınır değerleri sağlaması için tesisin kendi çalışmasını yapması gerekir. Bu çalışma, emisyon kaynaklarının belirlenmesi, prosesin iyileştirilmesi ve kontrol sistemlerinin kurulup düzenli işletilmesi ile başlar. Ölçüm sonrasında aşılan parametreler için bu adımlar planlanmalıdır.
Gürültü için de çevre izni gerekir mi, akustik rapor ne zaman hazırlanır?
Gürültü konusu, tesisin çevre iznine tabi olup olmadığına ve yakın hassas alıcıların bulunup bulunmadığına göre değerlendirilir. Vardiya düzeni, makine parkı ve sevkiyat faaliyetleri akustik raporun kapsamını belirler. Konut, okul veya hastane gibi yakın alıcılar varsa değerlendirme daha özenli yapılır. Mevzuatın ayrıntılı şartları için ilgili yönetmelik hükümleri esas alınmalıdır.
Mevcut tesise yeni bir makine eklersem emisyon izni yeniden gerekir mi?
Yeni makine, yeni yakıt, hammadde değişikliği veya kapasite artışı gibi değişiklikler emisyon profilini etkileyebilir. Bu nedenle değişiklik öncesinde kısa bir etki değerlendirmesi yapılması önerilir. Değerlendirme, mevcut çevre izninin bu değişikliği kapsayıp kapsamadığını ve emisyon bölümünün güncellenmesi gerekip gerekmediğini netleştirir. Kesin yükümlülükler için ilgili yönetmelik şartları ve yetkili kurum görüşü dikkate alınmalıdır.
Kaynaklar
Son güncelleme: 13 Ekim 2026