Atıksu ve atık profili
- Nüfus hızlı ve öngörülemez değişebilir.
- Altyapı hasarlıdır; sistem hızla kurulmalıdır.
- İçme suyu güvenliği salgın riskine karşı kritiktir.
- Sistem sonradan başka yerde yeniden kullanılabilmelidir.
Mevzuat
Atıksu deşarjı için Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve ilgili çevre izin mevzuatı; deşarj noktası kanalizasyon veya OSB altyapısı ise ilgili idarenin şartları geçerlidir. İçme ve kullanma suyu kalitesi İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabidir.
Mevzuat hükümleri Resmî Gazete’de yayımlanan ve sonradan değişen haliyle özetlenmiştir; güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.
Uygun çözümler
- mobil arıtma
- KOM-PAK paket arıtma
- içme suyu arıtma tesisi (paket tip) ve dezenfeksiyon
- İşletme ve bakım
Doğru çözüm, atıksuyun debisi ve karakterizasyonuna göre belirlenir; gerekirse laboratuvar ve pilot ölçekli deneme yapılır.
Deneyimimiz
Mobil, uzaktan kontrollü ve kiralanabilir MBR sistemleri üzerine TÜBİTAK 1507 projesi (2015–2017) yürütülmüştür.
Kaynak: Prof. Dr. Okan Tarık Komesli AVESİS profili, kamuya açık proje ve yayın kayıtları.
Afet bölgesi, konteyner kent ve geçici yerleşimler tesislerinde atıksu ve atık nereden çıkar?
Bu tür tesislerde atıksu kaynakları, kullanım yoğunluğu ve konaklayan nüfusun günlük ritmiyle doğrudan ilişkilidir. Aşağıdaki tablo, başlıca akımları ve arıtma açısından önemlerini özetler.
| Üretim/kullanım adımı | Oluşan akım | Arıtma açısından önemi |
|---|---|---|
| Duş, lavabo ve banyo kullanımı | Yüksek hacimli, orta kirlilikli evsel atıksu | Yük en yoğun saatlerde zirve yapar; debi dalgalanmasının ana kaynağıdır |
| Mutfak ve yemek hizmeti | Yağ-gres içeren, organik yükü yüksek su | Yağ ve gres birikimi biyolojik prosesi bozabilir; ön ayırma şarttır |
| Tuvalet ve sıhhi tesisat | Organik ve azot yükü yüksek atıksu | Tesisin biyolojik kapasitesini belirleyen en kritik akımdır |
| Çamaşır ve temizlik işlemleri | Deterjan ve yüzey aktif madde içeren su | Köpük oluşumu ve membran tıkanması riski doğurur |
| Sağlık ve hijyen birimleri | Dezenfektan kalıntısı içerebilen su | Biyolojik süreci olumsuz etkileyebilir; ayrı izlenmesi önerilir |
| Yağmur ve yüzey akışı | Seyreltilmiş ancak askıda katı içeren su | Ani debi artışına yol açar; toplama ve dengeleme ile yönetilmelidir |
Bu akımların bir arada ve farklı zamanlarda oluşması, arıtma sisteminin baştan ayrıntılı biçimde karakterize edilmesini zorunlu kılar.
- Akımların ayrı ayrı izlenmesi, sorunun kaynağını hızlı bulmayı sağlar.
- Kullanım saatleri ve nüfus değişimi, debi profilini doğrudan etkiler.
- Atık kategorisi (evsel, tıbbi, tehlikeli) belirlenmeden bertaraf planı yapılamaz.
Kaynakta azaltma ve ön arıtma: önce ne yapılmalı?
Arıtma tesisine ulaşacak yükü azaltmak, hem işletme maliyetini hem de sistemin kırılganlığını doğrudan iyileştirir. Önce kaynakta alınacak tedbirler, sonra ön arıtma adımları planlanmalıdır.
- Düşük akışlı armatür ve sifon kullanımı ile su tüketimi ve dolayısıyla atıksu hacmi azaltılır.
- Mutfak atıklarında yağ tutucu ve gres ayırıcı kullanılması, biyolojik prosesin en büyük tehdidini ortadan kaldırır.
- Temizlik kimyasallarının seçimi, biyolojik sistemin tolere edebileceği türlerle sınırlandırılmalıdır.
- Yağmur suyu ile atıksuyun ayrı kanalize edilmesi, debi şoklarını önemli ölçüde yumuşatır.
- Kuru atık ve organik atık ayrı toplanarak sisteme giden yükten arındırılır.
- Ön arıtmada eleme, yağ-gres ayırma ve dengeleme havuzu birlikte düşünülmelidir.
Bu adımlar uygulanmadan yapılacak büyük kapasiteli arıtma yatırımları, işletme döneminde beklenmedik sorunlarla karşılaşabilir.
Afet bölgesi, konteyner kent ve geçici yerleşimler için arıtma tesisi tasarlarken nelere dikkat edilir?
Geçici yerleşimlerde tasarım, uzun dönemli bir tesisten farklı düşünülmelidir. Sistemin hızla kurulabilmesi, sonradan başka bir noktaya taşınabilmesi ve değişken yükü karşılayabilmesi temel ölçütlerdir.
- Debi ve yük dalgalanması, konaklayan nüfusun günden güne değişimi dikkate alınarak tasarlanmalı; ortalama değerler yerine zirve senaryoları esas alınmalıdır.
- Mevsimsellik ve kampanya dönemleri, sıcaklık ve yük değişimi açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
- Şok yükler (ani nüfus artışı, kimyasal deşarj, yağmur) için dengeleme hacmi ve tampon kapasite öngörülmelidir.
- Çamur yönetimi baştan planlanmalıdır; çamurun susuzlaştırılması ve bertarafı, tesisin en çok ihmal edilen ancak en çok sorun çıkaran konusudur.
- İşletme kolaylığı, teknik personel sayısı sınırlı olabileceğinden önemlidir; otomasyon ve uzaktan izleme düşünülmelidir.
- Modüler ve taşınabilir yapı, sistemin ihtiyaç bitince başka bölgede yeniden kullanılmasını mümkün kılar.
Tasarım öncesinde atıksu arıtma tesisi danışmanlığı kapsamında karakterizasyon yapılması, boyutlandırmanın gerçekçi olmasını sağlar.
Bu sektörde sık yapılan hatalar
Bu tür projelerde tekrarlayan sorunların büyük kısmı, başlangıçtaki acele ve eksik veriden kaynaklanır.
- Atıksu karakterizasyonu yapılmadan, tahmini değerlerle tasarım yapılması.
- Debi dalgalanmasının yok sayılarak sabit kapasiteli bir sistem kurulması.
- Yağ-gres ön arıtmasının atlanması ve biyolojik prosesin kısa sürede bozulması.
- Çamur çıkışının ve bertarafının planlanmadan tesisin devreye alınması.
- İşletme ve bakım sorumluluğunun net tanımlanmaması; arıza anında kimin müdahale edeceğinin belirsiz kalması.
- Deşarj noktası ve yetkili idarenin şartlarının proje sonunda öğrenilmesi.
- Sistemin yeniden kullanılabilirliğinin ve taşınabilirliğinin tasarım aşamasında dikkate alınmaması.
Bu hatalar, hem çevresel uyum hem de maliyet açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.
Hizmetlerimiz
- Çevre yönetimi hizmeti: aylık rapor, iç tetkik, eğitim ve izin takibi
- Çevre izin ve lisans ve deşarj izni
- Endüstriyel atıksu arıtma: karakterizasyon, tasarım, kurulum, işletme
- Atık yönetimi: lisans gerektiren işlerde lisanslı çözüm ortaklarımızla
Sık sorulan sorular
Ne kadar sürede kurulur?
Kurulum süresi kapasiteye ve sahaya bağlıdır; paket ve mobil sistemler betonarme gerektirmediği için kalıcı tesislere göre çok daha hızlı devreye alınır.
Geçici yerleşimlerde atıksu nasıl arıtılır?
Geçici yerleşimlerde en uygun yaklaşım genellikle önce ön arıtma, ardından biyolojik arıtma ve son olarak dezenfeksiyon adımlarından oluşan modüler bir sistemdir. Yük dalgalandığı için dengeleme havuzu ile başlamak sistemin kararlılığını artırır. Biyolojik kısımda kesikli veya membran tabanlı teknolojiler, değişken debiye uyum sağlayabilir. Ön arıtmada yağ ve gres ayırma, biyolojik prosesi korumak için mutlaka düşünülmelidir. Doğru yapılandırma, atıksuyun karakterizasyonuna göre belirlenir ve gerekirse pilot ölçekli denemelerle desteklenir.
Geçici tesis için deşarj izni nasıl alınır?
Deşarj izni süreci, deşarjın yapılacağı noktaya bağlıdır. Atıksu kanalizasyon sistemine veriliyorsa ilgili idarenin şartları ve mevzuat gereklilikleri birlikte değerlendirilir. Doğrudan alıcı ortama deşarj söz konusuysa Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği kapsamındaki izin çerçevesi geçerlidir. Başvuru öncesinde atıksu karakterizasyonu, tesis tanımı ve işletme planı hazırlanması süreci kolaylaştırır. Ayrıntılı adımlar için deşarj izni nasıl alınır rehberine bakabilirsiniz.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026