Atıksu ve atık profili
- Solvent ve boya kaynaklı VOC emisyonu oluşur.
- Mürekkep ve temizlik atıksuyu renkli ve kimyasallıdır.
- Solvent ve boya atıkları tehlikeli atıktır.
- Kapalı sistem ve solvent geri kazanımı mümkündür.
Mevzuat
Atıksu deşarjı için Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve ilgili çevre izin mevzuatı; deşarj noktası kanalizasyon veya OSB altyapısı ise ilgili idarenin şartları geçerlidir.
Mevzuat hükümleri Resmî Gazete’de yayımlanan ve sonradan değişen haliyle özetlenmiştir; güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.
Uygun çözümler
- hava kirliliği kontrol sistemleri (VOC)
- Fenton ve ileri oksidasyon
- tehlikeli atık yönetimi
- çevre izin ve lisans
Doğru çözüm, atıksuyun debisi ve karakterizasyonuna göre belirlenir; gerekirse laboratuvar ve pilot ölçekli deneme yapılır.
Ambalaj, matbaa ve boya-vernik üretimi tesislerinde atıksu ve atık nereden çıkar?
Bu sektörde kirlilik yükü genellikle üretim adımlarının kendisinden değil, kullanılan çözücü, mürekkep ve boya sistemlerinin temizliği ile ekipman yıkamalarından doğar. Aşağıdaki tablo, başlıca akımların arıtma açısından ne anlama geldiğini özetler.
| Üretim/kullanım adımı | Oluşan akım | Arıtma açısından önemi (nitel) |
|---|---|---|
| Baskı ve mürekkep hazırlama | Renkli, pigment ve bağlayıcı içeren yıkama suyu | Yüksek renk ve askıda katı yükü; biyolojik arıtmayı zorlaştırır |
| Makine ve silindir temizliği | Solventli ve deterjanlı atıksu | Organik yükü yüksek, değişken bileşimli; ani pik yük oluşturabilir |
| Boya ve vernik karıştırma | Kalıntı boya, solvent içeren yıkama akımı | Ağır metal ve tehlikeli madde riski taşır |
| Kurutma ve fırın işlemleri | Buharlaşan solvent emisyonu | Atıksudan çok hava tarafında ele alınması gereken bir yük |
| Depolama ve dökme | Döküntü ve sızıntı | Kontrolsüz kaldığında yüzey ve yeraltı suyu riski oluşturur |
| Atık çözücü ve boya kutuları | Katı ve sıvı tehlikeli atık | Ayrı toplama ve lisanslı bertaraf gerektirir |
Atıksu tarafında asıl fark, akımların karıştırılmadan ayrı toplanabilmesinde yatar. Renkli ve solventli akımlar evsel atıksuyla karıştığında hem deşarj noktasında sorun çıkar hem de arıtma tesisinin biyolojisi bozulur.
Kaynakta azaltma ve ön arıtma: önce ne yapılmalı?
Arıtma tesisinin büyüklüğünü ve maliyetini en çok etkileyen şey, kirliliğin kaynağında ne kadar azaltıldığıdır. Bu nedenle ilk adım, arıtmaya gelen yükü küçültmek olmalıdır.
- Solvent ve boya ürünlerini kapalı kaplarda hazırlayıp kullanmak, buharlaşmayı ve dökülmeyi azaltır.
- Temizlik işlemlerinde suyu kademeli kullanmak ve son yıkama suyunu bir sonraki temizlik için geri kazanmak atıksu hacmini düşürür.
- Solventleri ve boyaları mümkünse geri kazanım ünitelerinde ayırmak, hem tehlikeli atık miktarını hem de atıksudaki organik yükü azaltır.
- Akımları baştan ayırmak: renkli yıkama suyu, solventli akım ve evsel nitelikli akım ayrı hatlarda toplanmalıdır.
- Dökülme ve sızıntıya karşı tutucu havuz ve kontrollü zemin drenajı kurmak, kontrolsüz deşarj riskini önemli ölçüde azaltır.
Kaynakta azaltma uygulandıktan sonra kalan akım için karakterizasyon yapılır ve ön arıtma gerekip gerekmediğine karar verilir. Yağ-su ayırıcı, çökeltme veya kimyasal koagülasyon gibi basit ön adımlar, ana arıtma öncesinde yükü dengelemeye yardımcı olur.
Ambalaj, matbaa ve boya-vernik üretimi için arıtma tesisi tasarlarken nelere dikkat edilir?
Bu sektörde tasarımın en zor kısmı, atıksu debisi ve yükünün sabit olmamasıdır. Üretim kampanyalara göre çalıştığı için bir gün tamamen farklı bir karakter görülebilir.
- Debi ve yük dalgalanması: Eşitleme havuzu, akımın ortalamasını alarak arıtma biyolojisini koruyan en temel yapıdır.
- Mevsimsellik ve kampanya dönemi: Yoğun üretim dönemleri ile durgun dönemler arasındaki fark, tesisin hem kapasitesini hem de besin dengesini etkiler.
- Şok yük: Solvent veya boya karışan bir temizliğin tek seferde gelmesi, biyolojik sistemi bozabilir. Bu nedenle böyle akımları arıtmaya vermeden önce tutacak acil durum tankı, numune alma noktası ve geçici depolama düşünülmelidir.
- Çamur yönetimi: Kimyasal çökeltme kullanılıyorsa oluşan çamurun miktarı ve tehlikeli sınıfa girip girmediği baştan değerlendirilmelidir. Susuzlaştırma ve bertaraf adımı tasarımın parçası olmalıdır.
- İşletme kolaylığı: Otomasyon, uzaktan izleme ve yedekli pompalar, vardiya bağımlılığını azaltır. Sahada sık değişen personel varsa basit ve sağlam sistem seçmek daha güvenlidir.
- Esneklik: Gelecekte üretim hattı genişlediğinde modüler ilave yapabilecek bir yerleşim, ilk günden planlanmalıdır.
Bu sektörde sık yapılan hatalar
Sektörde tekrar eden hatalar, çoğunlukla arıtma teknolojisinden çok işletme ve planlama eksikliğinden kaynaklanır.
- Karakterizasyon yapılmadan tesis tasarlamak: Akımın gerçek bileşimi bilinmeden seçilen sistem, ilk aylarda yetersiz kalır.
- Akımları karıştırmak: Renkli ve solventli atıksuyun evsel atıksuyla birleştirilmesi, hem deşarj şartlarını hem de biyolojik arıtmayı bozar.
- Pik yükü hesaba katmamak: Ortalama değerle boyutlandırılan tesis, kampanya dönemlerinde yetersiz kalır.
- Çamuru ihmal etmek: Çamur birikir, bertaraf maliyeti ve tehlikeli atık sınıflandırması sonradan sorun olur.
- Bakım ve işletme sorumluluğunu belirsiz bırakmak: Kimin ölçüm yapacağı, kimin kayıt tutacağı netleşmediğinde tesis bir süre sonra kendiliğinden durur.
- Kaynakta azaltmayı ertelemek: Her zaman arıtmaya daha büyük kapasite eklemek, kaynağı kurutmaktan daha pahalıya gelir.
Tesis kurmadan veya büyütmeden önce hangi izin ve belgelere bakılır?
Tesis kurmadan veya kapasite artırmadan önce yasal çerçeveyi netleştirmek gerekir. Genel olarak şu başlıklar incelenir:
- Atıksu deşarj şartları: Deşarj noktasının kanalizasyon, OSB altyapısı ya da alıcı ortam olması, ilgili idarenin koşullarını belirler. Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve ilgili çevre izin mevzuatı bu çerçevenin temelidir.
- Çevre izin ve lisans süreci: Faaliyetin ölçeğine ve niteliğine göre hangi izin türünün gerektiği baştan belirlenmelidir.
- Çevresel Etki Değerlendirmesi: Proje kapsamı yönetmelikteki eşiklere giriyorsa ÇED süreci gerekir. Bu raporu ÇED yeterlik belgeli çözüm ortağımızla birlikte değerlendirebiliriz.
- Atık yönetimi: Tehlikeli atık üreten tesislerde atık kayıt, geçici depolama ve bertaraf yükümlülükleri ayrıca takip edilmelidir.
- Çevre görevlisi ve yönetim sistemleri: Tesisin büyüklüğüne göre sorumlu personel ve kayıt düzeni gerekebilir.
Ayrıntılı süreçler için ilgili sayfalara bakabilirsiniz: çevre izin belgesi nasıl alınır, deşarj izni nasıl alınır ve ÇED raporu nedir.
Hizmetlerimiz
- Çevre yönetimi hizmeti: aylık rapor, iç tetkik, eğitim ve izin takibi
- Çevre izin ve lisans ve deşarj izni
- Endüstriyel atıksu arıtma: karakterizasyon, tasarım, kurulum, işletme
- Atık yönetimi: lisans gerektiren işlerde lisanslı çözüm ortaklarımızla
Sık sorulan sorular
VOC emisyonu nasıl azaltılır?
Kaynakta solvent azaltımı, kapalı sistem ve aktif karbon veya termal oksidasyon gibi kontrol sistemleriyle azaltılır.
Ambalaj, matbaa ve boya-vernik tesislerinde atıksu nasıl arıtılır?
Bu tesislerde atıksu genellikle renkli, solventli ve değişken yüklü bir karakter taşır. Arıtma genellikle önce akımların ayrılmasıyla başlar, ardından eşitleme, ön arıtma ve biyolojik ya da ileri oksidasyon gibi uygun bir ana arıtma kademesi gelir. Hangi teknolojinin seçileceği, atıksuyun karakterizasyonuna ve debi dalgalanmasına bağlıdır. Bu nedenle önce laboratuvar analizi ve gerekirse pilot ölçekli deneme yapılması, tasarımın sağlıklı olmasını sağlar. Uygulamada teknik değerlendirmeyi, ilgili iş ortaklarımızla birlikte yürütüyoruz.
Bu tür bir tesis için deşarj izni nasıl alınır?
Deşarj izni süreci, atıksuyun nereye verileceğine göre şekillenir. Deşarj kanalizasyona, bir organize sanayi bölgesinin altyapısına ya da doğrudan alıcı ortama yapılıyorsa, her biri farklı şartlar ve başvuru adımları içerir. Genel olarak tesisin atıksu karakteri, debisi ve arıtma sistemi tanımlanarak ilgili idareye başvuru yapılır. Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve ilgili çevre izin mevzuatı çerçeveyi belirler. Başvuru öncesinde mevcut durumun doğru belgelenmesi, sonraki süreçte yaşanacak sorunları azaltır. Ayrıntılı bilgi için deşarj izni rehberimize bakabilirsiniz.
Paket arıtma sistemleri ya da MBR bu sektör için uygun mudur?
Paket arıtma sistemleri ve membran biyoreaktörler, alan kısıtı olan ya da hızlı kurulum gerektiren tesislerde değerlendirilebilir. Ancak bu sektördeki renkli ve solventli atıksu ile ani yük değişimleri, bu sistemlerin uygunluğunu belirleyen ana etkenlerdir. Membran sistemleri çıkış kalitesini yükseltebilir, fakat tıkanma ve temizlik gibi işletme gereksinimleri vardır. Paket sistemler ise debi ve yük aralığı net olduğunda avantaj sağlar. Her iki seçenek de önce karakterizasyon ve pilot test ile değerlendirilmelidir. Teknoloji karşılaştırması için ilgili teknoloji sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026