Emisyon ve imisyon
Emisyon, tesisin bacasından atmosfere verilen kirleticidir. İmisyon ise bu kirleticilerin çevredeki hava alıcı ortamındaki derişimidir. İmisyon izleme (hava kalitesi izleme) ağı Bakanlık tarafından işletilir; tesisler ise kendi emisyonlarından sorumludur.
Tesis emisyonlarının çevredeki hava kalitesine etkisi, dağılım modellemesi ile hesaplanır. Modelleme; emisyon miktarı, baca yüksekliği ve sıcaklığı, meteorolojik veriler ve arazi yapısını girdi olarak kullanır.
Hizmetimiz
- Emisyon envanteri: Kaynak ve miktarların belirlenmesi (hava kirliliği danışmanlığı).
- Modelleme: Seçilen modelle uzun ve kısa dönem derişim dağılımlarının hesabı.
- Değerlendirme: Sonuçların bölgenin mevcut hava kalitesi verileriyle ve hava kalitesi sınır değerleriyle karşılaştırılması.
- Raporlama: Çevre izin ve ÇED sürecine uygun rapor.
- Önlemler: Etki yüksekse baca yüksekliği, kontrol sistemi veya proses önlemleri (kontrol sistemleri).
Akredite ölçümler gerektiğinde akredite laboratuvar iş ortaklarımızla koordine edilir.
Bu hizmet kimler için gerekir, ne zaman gündeme gelir?
Hava kalitesi dağılım modellemesi ve imisyon değerlendirmesi, havaya kirletici salan ve bu salımların çevredeki yerleşim, doğal alan veya hassas alıcılar üzerindeki etkisinin bilinmesi gereken tesisler için anlamlıdır. Tipik durumlar şunlardır:
- Yeni bir üretim tesisi, kazan dairesi veya yakma ünitesi kurulacağında ve bacadan önemli miktarda kirletici çıkacağı öngörüldüğünde
- Mevcut bir tesiste kapasite artışı, proses değişikliği ya da yakıt değişimi yapılacağında
- Çevre izin ve lisans sürecinde, yetkili birimin hava kalitesi etkisine dair değerlendirme talep ettiği durumlarda
- ÇED gerektiren projelerde, hava kalitesi bileşeninin ayrıntılı biçimde ele alınması gerektiğinde
- Tesis yakınında yerleşim, okul, hastane veya tarımsal alan bulunduğunda ve komşuluk şikayetleri ya da kamuoyu tepkisi oluştuğunda
- Organize sanayi bölgesinde kümülatif etkinin, yani birden fazla kaynağın birlikte oluşturduğu yükün değerlendirilmesi istendiğinde
Tetikleyici genellikle yeni bir kaynak eklenmesi veya mevcut bir kaynağın özelliklerinin değişmesidir.
Çalışma sürecimiz adım adım
- Proje ve tesis verilerinin toplanması: proses akımları, baca geometrisi, çıkış hızı ve sıcaklığı ile işletme saatleri netleştirilir.
- Emisyon envanterinin oluşturulması: kaynaklar ayrıştırılır, her bir kirletici için salım miktarı ve kaynak türüne uygun hesap yöntemi belirlenir.
- Meteorolojik ve arazi verilerinin hazırlanması: bölgeye ait rüzgâr, sıcaklık ve kararlılık koşulları ile yükseklik verileri temin edilerek modele uygun biçime getirilir.
- Modelleme senaryolarının kurulması: mevcut durum ve proje sonrası durum için ayrı senaryolar tanımlanır; kısa ve uzun dönem ortalamalar birlikte ele alınır.
- Modelin çalıştırılması ve kalibrasyonu: sonuçlar varsa mevcut ölçüm verileriyle karşılaştırılarak model tutarlılığı kontrol edilir.
- Sonuçların değerlendirilmesi: hesaplanan derişimler, bölgedeki mevcut hava kalitesi durumu ve ilgili sınır değerlerle kıyaslanır.
- Etki yüksek çıkarsa önlem senaryolarının geliştirilmesi: baca yüksekliği, kontrol ekipmanı veya proses iyileştirmeleri alternatif olarak test edilir.
- Raporlanması: tüm girdiler, varsayımlar ve sonuçlar izlenebilir biçimde raporda sunulur.
Başlamadan önce hazırlamanız gerekenler
Modelleme doğruluğu büyük ölçüde başlangıçta sağlanan verinin kalitesine bağlıdır. Bu nedenle aşağıdaki bilgi ve belge türlerinin hazır bulunması süreci hızlandırır:
- Tesisin yer bilgisi, vaziyet planı ve çevresindeki yerleşim ile hassas alıcıların konumu
- Proses akış şemaları ve kullanılan yakıt veya hammaddelerin türleri ile özellikleri
- Bacaların fiziksel özellikleri: yükseklik, iç çap, çıkış hızı ve gaz sıcaklığı
- Mevcut emisyon ölçüm raporları, varsa periyodik ölçüm sonuçları
- Çalışma saatleri, vardiya düzeni ve mevsimsel üretim değişimleri
- Mevcut hava kirliliği kontrol ekipmanlarının teknik özellikleri ve bakım kayıtları
- Var olan çevre izin belgesi ve ilgili yetkili birimlerden alınmış yazışmalar
- Proje kapsamında planlanan yeni kaynak veya kapasite artışına dair teknik tanımlar
Sık yapılan hatalar ve nasıl önlenir
- Eksik veya tahmini emisyon girdisi: Gerçek ölçüm yerine genel literatür değerlerinin kullanılması sonuçları ciddi biçimde sapıtır. Mümkün olduğunca tesise özgü ölçüm verisi kullanılmalıdır.
- Yanlış baca geometrisi: Baca yüksekliği veya çıkış hızının yanlış girilmesi, yayılım hesabını doğrudan etkiler. Saha kontrolü ve belge doğrulaması şarttır.
- Meteorolojik verinin temsil edici olmaması: Çok uzak bir istasyonun verisinin kullanılması, arazi etkilerini yansıtmaz. Bölgeye en yakın ve uygun uzunlukta veri seti seçilmelidir.
- Kümülatif etkinin göz ardı edilmesi: Yalnızca tek tesisin katkısına bakmak, bölgedeki toplam yükü gizleyebilir. Komşu kaynaklar da modele dahil edilmelidir.
- Kısa ve uzun dönem ortalamaların karıştırılması: Her kirletici için uygun zaman ölçeğinde değerlendirme yapılmalıdır; tek bir ortalamaya dayanan yorum yanıltıcıdır.
- Varsayımların raporda açıkça yazılmaması: Model girdilerindeki kabuller belgelenmediğinde sonuçların izlenebilirliği kaybolur ve değerlendirme sorgulanamaz hale gelir.
Çıktılar ve sonraki adımlar
Hizmet sonunda teslim edilen başlıca çıktılar şunlardır:
- Emisyon envanteri ve hesap dayanaklarını içeren tablo
- Modelleme girdileri, senaryo tanımları ve kullanılan yöntemin açıklaması
- Derişim dağılım haritaları ve hassas alıcı noktalarına ait sonuç tabloları
- Sınır değerlerle karşılaştırmayı içeren değerlendirme bölümü
- Gerekiyorsa önlem önerileri ve bunların etki karşılaştırması
Sonuçlara bağlı olarak sonraki adımda çevre izin ve lisans süreci ile ÇED gerekliliği değerlendirilir; bu süreçlerde ÇED yeterlik belgeli çözüm ortağımızla birlikte çalışılır. Kontrol önlemleri gerekiyorsa hava kirliliği kontrol sistemlerinin uygulanması iş ortaklarımızla yürütülür. Akredite emisyon ölçümleri için akredite laboratuvar iş ortaklarımızla koordinasyon sağlanır.
İlgili hizmetler için hava emisyon ve gürültü ve ÇED raporu hazırlama sayfalarını inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Dağılım modellemesi ne zaman istenir?
Yeni yatırımlarda ÇED sürecinde, kapasite artışlarında ve çevre izin sürecinde yetkili makam, tesisin hava kalitesine katkısının değerlendirilmesini isteyebilir. Gereklilik projeye ve tesisin türüne göre belirlenir.
Hava kalitesi verilerini nereden alırsınız?
Hava kalitesi (imisyon) izleme verileri Bakanlığın ulusal hava kalitesi izleme ağından sağlanır. Bunu tesis emisyonları, meteorolojik veriler ve topoğrafya ile birlikte değerlendiririz.
Hava kalitesi modellemesi nedir ve tesisime ne zaman gerekir?
Hava kalitesi modellemesi, tesisinizin bacasından çıkan kirleticilerin rüzgâr, arazi ve meteorolojik koşullarla birlikte çevredeki yerleşim ve doğal alanlarda nasıl yayıldığını hesaplayan bir çalışmadır. Yeni bir üretim hattı, kapasite artışı, yakıt değişimi veya çevre izin sürecinde yetkili birimin talebi gibi durumlarda gündeme gelir. Yakınında hassas alıcılar bulunan veya komşuluk tepkisi oluşan tesislerde de değerlendirme önemli hale gelir. Hangi durumda ihtiyaç duyduğunuzu birlikte netleştirebiliriz.
Emisyon ile imisyon arasındaki fark nedir?
Emisyon, tesisin bacasından atmosfere verilen kirleticinin kendisidir ve kaynakta ölçülür ya da hesaplanır. İmisyon ise bu kirleticilerin çevredeki hava alıcı ortamda, yani insanların solunum alanında ve doğal ortamda ulaştığı derişimdir. Tesisler kendi emisyonlarından sorumludur, imisyon izleme ağı ise Bakanlık tarafından işletilir. Modelleme, bu iki kavram arasındaki bağlantıyı kurarak tesisinizin çevredeki etkisini öngörmenize yardımcı olur.
Modelleme sonucunda etki yüksek çıkarsa ne yapılır?
Etki yüksek çıkarsa önce girdilerin doğruluğu yeniden gözden geçirilir, ardından önlem senaryoları geliştirilir. Baca yüksekliğinin artırılması, çıkış hızı ve sıcaklığının değiştirilmesi, uygun kirletici kontrol sisteminin eklenmesi veya proses iyileştirmeleri alternatif olarak değerlendirilir. Her seçeneğin çevreye etkisi modelle karşılaştırılarak ortaya konur. Gerekli kontrol ekipmanlarının uygulanması iş ortaklarımızla yürütülür.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026