Atıksu ve atık profili
- Gübre ve idrar yüksek azot, fosfor ve organik yük taşır.
- Yıkama suları atıksu oluşturur.
- Koku ve sinek, çevre şikâyetlerinin başlıca kaynağıdır.
- Yer altı suyu ve toprağın korunması için depolama alanları sızdırmaz olmalıdır.
Mevzuat
Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ekinde büyükbaş, küçükbaş hayvan besiciliği ve tavukhaneler için ayrı sektör tablosu vardır.
Mevzuat hükümleri Resmî Gazete’de yayımlanan ve sonradan değişen haliyle özetlenmiştir; güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.
Uygun çözümler
- Gübre toplama, depolama ve sızdırmaz alan tasarımı
- anaerobik arıtma ve biyogaz (enerji ve gübre geri kazanımı)
- Atıksu için aktif çamur veya MBBR
- Koku azaltma önlemleri
Doğru çözüm, atıksuyun debisi ve karakterizasyonuna göre belirlenir; gerekirse laboratuvar ve pilot ölçekli deneme yapılır.
Hayvancılık, besi ve tavuk çiftlikleri tesislerinde atıksu ve atık nereden çıkar?
Bu tesislerde atıksu ve atık akımları, hayvanların barındırıldığı alandan, gübrenin toplanmasından ve yıkama işlemlerinden kaynaklanır. Akımların karakteri birbirinden farklı olduğu için hepsini tek bir havuza toplamak arıtmayı zorlaştırır.
| Üretim/kullanım adımı | Oluşan akım | Arıtma açısından önemi |
|---|---|---|
| Barınak temizliği | Gübre, idrar ve yıkama suyu | Yüksek organik ve azot yükü, en kritik akım |
| Gübre toplama ve depolama | Sızıntı suyu ve yağmur suyuyla karışan gübre | Yer altı suyuna karışma riski taşır |
| Ekipman ve araç yıkama | Deterjanlı yıkama suyu | Kirlilik derişimi düşük ama değişken |
| Su içme ve sulama sistemleri | Taşma ve sızıntı suları | Ani ve düzensiz debi artışı yaratır |
| Tavuk yerleşim alanları | Derin altlık ve yıkama atığı | Katı ağırlıklı, nem ve koku üretir |
| Ölü hayvan ve tıbbi uygulama artıkları | Katı atık | Ayrı toplama ve lisanslı bertaraf gerektirir |
Bu tablodaki akımların her biri için ayrı karakterizasyon yapılması, arıtma tasarımının doğru temele oturması açısından önemlidir.
Kaynakta azaltma ve ön arıtma: önce ne yapılmalı?
Arıtma tesisine ulaşacak kirlilik yükünü kaynağında azaltmak, en ekonomik ve en etkili adımdır. Bu nedenle ilk hedef, gübreyi sudan olabildiğince erken ayırmak olmalıdır.
- Gübre, yıkamaya başlamadan önce kuru olarak kazınıp toplanmalıdır.
- Yıkama suyu kullanımı, basınçlı ve kontrollü sistemlerle mümkün olduğunca düşük tutulmalıdır.
- Yağmur suyu ile atıksuyun birbirine karışmaması için drenaj ayrımı yapılmalıdır.
- Gübre depolama alanları çatılı ve sızdırmaz zeminli olmalı, sızıntı suyu toplanmalıdır.
- Yıkama sonrası oluşan akım, kaba elek veya çöktürme ile ön arıtmaya alınmalıdır.
- Ön arıtma sonrası dengeleme havuzu, debi ve yük dalgalanmasını yumuşatmak için kullanılmalıdır.
Bu önlemler, sonraki biyolojik arıtma kademesinin daha kararlı çalışmasını sağlar ve koku ile sinek sorununu da önemli ölçüde azaltır.
Hayvancılık, besi ve tavuk çiftlikleri için arıtma tesisi tasarlarken nelere dikkat edilir?
Bu sektörde tasarım, sabit bir debi üzerinden değil, dalgalı ve bazen şok niteliğinde yükler üzerinden yapılmalıdır. Aşağıdaki konular tasarımın temel girdileridir.
- Debi dalgalanması: Yıkama işlemleri belirli saatlerde yoğunlaştığı için günlük değişkenlik yüksektir; dengeleme hacmi bu nedenle yeterli tutulmalıdır.
- Mevsimsellik ve kampanya dönemi: Sürü dolulukları ve kesim dönemleri yükü belirgin biçimde değiştirir; tasarım bu uç durumları karşılamalıdır.
- Şok yük: Dezenfektan veya deterjan kullanımı biyolojik kademeyi olumsuz etkileyebilir; ön kontrol ve bu akımları kontrollü vermeyi sağlayacak tampon hacim planlanmalıdır.
- Azot ve fosfor giderimi: Yüksek azot yükü için nitrifikasyon-denitrifikasyon kademesi, fosfor için kimyasal çöktürme seçenekleri değerlendirilmelidir.
- Çamur yönetimi: Biyolojik kademeden çıkan çamur miktarı yüksek olabilir; susuzlaştırma ve bertaraf planı baştan düşünülmelidir.
- İşletme kolaylığı: Tesis, tarımsal personelin de kullanabileceği sade bir otomasyonla çalışabilmelidir.
Bu konuların hepsi, endüstriyel atıksu arıtma danışmanlığı kapsamında karakterizasyon çalışmasıyla netleştirilir.
Bu sektörde sık yapılan hatalar
Hayvancılık tesislerinde arıtma sorunlarının büyük bölümü, tasarım aşamasındaki birkaç hatadan kaynaklanır.
- Yağmur suyu ile atıksuyun ayrılmamış olması, tesisi debi olarak aşırı yüklemeye yol açar.
- Gübre toplama alanının sızdırmaz olmaması, yer altı suyu riskini doğurur.
- Atıksu karakterizasyonunun yapılmadan tesis boyutlandırılması, kapasite yetersizliğine neden olur.
- Dengeleme havuzunun küçük tutulması, yük şoklarında biyolojik kademeyi çökertir.
- Çamur bertaraf planının sonradan düşünülmesi, işletmeyi beklenmedik maliyetlerle karşı karşıya bırakır.
- Koku ve sinek kontrolünün tesis devreye alındıktan sonra eklenmesi, çevre şikâyetlerini kalıcı hale getirir.
- İşletme personelinin eğitimsiz bırakılması, tasarlanan sistemin zamanla devre dışı kalmasına neden olur.
Bu hataların çoğu, proje başında doğru veriyle çalışıldığında baştan önlenebilir.
Hizmetlerimiz
- Çevre yönetimi hizmeti: aylık rapor, iç tetkik, eğitim ve izin takibi
- Çevre izin ve lisans ve deşarj izni
- Endüstriyel atıksu arıtma: karakterizasyon, tasarım, kurulum, işletme
- Atık yönetimi: lisans gerektiren işlerde lisanslı çözüm ortaklarımızla
Sık sorulan sorular
Gübreyi tarlaya vermek serbest mi?
Gübrenin toprakta kullanımı ve depolanması ayrı mevzuata ve tarım uygulamalarına tabidir. İşletmenizin durumuna göre yükümlülükleri belirler, yönetim planını hazırlarız.
Hayvancılık ve tavuk çiftliklerinde atıksu nasıl arıtılır?
Bu tesislerde atıksu arıtımı tek bir adımla değil, bir dizi kademeyle yapılır. Önce gübre kuru olarak ayrılır, ardından kaba elek ve çöktürme ile ön arıtma uygulanır. Dengeleme havuzu yük dalgalanmasını yumuşatır. Organik madde ve azot için aktif çamur, MBBR veya anaerobik arıtma gibi biyolojik seçenekler değerlendirilir. Gerekirse fosfor için kimyasal çöktürme eklenir. Hangi kombinasyonun uygun olacağı, atıksuyun debisi ve karakterizasyonuna göre belirlenir.
Hayvancılık tesisinin deşarj izni nasıl alınır?
Deşarj izni için önce atıksuyun karakterini ve miktarını ortaya koyan bir çalışma yapılır, ardından tesisin arıtma çözümü ve alıcı ortam değerlendirilir. Başvuru, ilgili mevzuatta belirtilen belgelerle ve yetkili kuruma yapılır. Sürecin doğru yürütülmesi için tesis tasarımı ile izin dosyasının birlikte hazırlanması önemlidir. Ayrıntılı adımlar için deşarj izni sayfamıza bakabilirsiniz.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026