Atıksu ve atık profili
- Yıkama ve temizlik suları nişasta ve organik madde taşır.
- Öğütme ve taşıma noktalarında toz emisyonu oluşur.
- Atık ambalaj ve gıda atığı yönetilmelidir.
- Üretim vardiyaya bağlıdır.
Mevzuat
Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ekinde un ve makarna üretimi için ayrı alıcı ortama deşarj tablosu tanımlıdır; geçerli parametreler ve sınır değerleri bu tabloya ve deşarj noktasına göre belirlenir.
Mevzuat hükümleri Resmî Gazete’de yayımlanan ve sonradan değişen haliyle özetlenmiştir; güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.
Uygun çözümler
- Dengeleme ve katı ayırma
- MBBR / aktif çamur
- hava kirliliği kontrol sistemleri (toz)
Doğru çözüm, atıksuyun debisi ve karakterizasyonuna göre belirlenir; gerekirse laboratuvar ve pilot ölçekli deneme yapılır.
Un, makarna ve bisküvi tesislerinde atıksu ve atık nereden çıkar?
Bu tesislerde atıksu ve atık akımları genellikle hammadde hazırlama, karıştırma, pişirme/kurutma ve paketleme adımlarından doğar. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan akımların arıtma açısından önemini özetler.
| Üretim/kullanım adımı | Oluşan akım | Arıtma açısından önemi |
|---|---|---|
| Hammadde kabul ve silo temizliği | Toz içeren yıkama suyu, dökülen un | Organik yük ve askıda katı madde açısından önemli; kuru temizlik öncelikli olmalı |
| Yoğurma ve hamur hazırlama | Hamur artıkları, yağ ve şeker içeren yıkama suyu | Yüksek organik yük; yağ ayrımı gerektirebilir |
| Pişirme, fırın ve kurutma | Buhar yoğuşması, yanma gazları | Atıksu yükü düşük; hava emisyonu ve koku yönünden değerlendirilmeli |
| Ekipman ve hat temizliği (CIP) | Deterjan ve dezenfektan içeren yıkama suyu | Kimyasal içerik nedeniyle nötralizasyon ve dengeleme ihtiyacı doğurur |
| Paketleme ve ürün iadesi | Ambalaj atığı, kırık ürün, hatalı üretim | Katı atık olarak ayrı yönetilmeli; organik olanlar ayrı toplanmalı |
- Yıkama sularının debisi vardiya ve temizlik planına bağlı olarak keskin dalgalanabilir.
- Atık sınıflandırması sahada erken yapılmazsa katı ve sıvı akımlar birbirine karışır; bu da sonraki yönetimi zorlaştırır.
Kaynakta azaltma ve ön arıtma: önce ne yapılmalı?
Arıtma tesisini büyütmeden önce yükü kaynağında azaltmak, hem tasarımı sadeleştirir hem de işletme yükünü hafifletir. Burada öncelik, sistemi değiştirmeden uygulanabilecek basit önlemlerdedir.
- Kuru temizlik yöntemleri (süpürme, vakumlama) ıslak temizlikten önce uygulanmalı; un ve hamur artıkları suya karışmadan toplanmalıdır.
- Hat ve ekipman temizliğinde kullanılan su ve kimyasal miktarı, gerçekten gerekli olanla sınırlandırılmalıdır.
- Yağ ve yağlı atıklar, drenaja ulaşmadan ızgara ve yağ tutucu ile ayrılmalıdır.
- Üretim vardiyasına göre temizlik takvimi kurulup yıkama sularının tek seferde büyük hacim oluşturması önlenmelidir.
- Katı ayırma (ızgara, elek) ve dengeleme havuzu, biyolojik arıtmanın önündeki en etkili ön adımlardır; şok yükleri yumuşatır.
Bu adımlar, ardından gelecek tesis seçimini ve boyutlandırmayı doğrudan etkiler. Mevcut akımların karakterizasyonu yapılmadan ön arıtma kararı verilmemelidir.
Un, makarna ve bisküvi tesisleri için arıtma tesisi tasarlarken nelere dikkat edilir?
Bu sektörde atıksu debisi ve kirlilik yükü zamana göre büyük farklılık gösterir. Tasarım, ortalama değerlerden çok en yüksek dalgalanmaya göre yapılmalıdır.
- Debi ve yük dalgalanması: vardiya başlangıcı ve temizlik dönemleri yük piklerini oluşturur. Dengeleme hacmi bu piklere göre hesaplanmalıdır.
- Mevsimsellik ve kampanya dönemi: bazı ürünlerde talep dönemsel arttığında üretim ve atıksu yükü de yükselir; bu durum kapasite payı bırakılmasını gerektirir.
- Şok yük: kimyasal temizlik sonrası pH ve kimyasal içerik ani değişebilir. Nötralizasyon ve tampon kapasite planlanmalıdır.
- Çamur yönetimi: biyolojik süreçlerde oluşan çamurun miktarı ve susuzlaştırma yöntemi baştan belirlenmeli; çamur bertarafı lisanslı çözüm ortaklarımızla yürütülmelidir.
- İşletme kolaylığı: otomasyon ve basit bakım gereksinimi olan sistemler, sık personel değişiminin olduğu tesislerde daha güvenilir sonuç verir.
- Koku ve toz: arıtma ünitelerinin yakınında oluşabilecek koku, tesis yerleşimi ve havalandırma tasarımıyla birlikte ele alınmalıdır.
Bu sektörde sık yapılan hatalar
Un, makarna ve bisküvi tesislerinde arıtma projelerinde tekrar eden birkaç hata gözlenir.
- Atıksu karakterizasyonunun yapılmadan tesis tipinin seçilmesi; sonuçta sistem yükü karşılayamaz hale gelir.
- Yalnızca ortalama debiye göre tasarım yapılması; vardiya ve temizlik pikleri göz ardı edilir.
- Kuru temizlik yerine doğrudan ıslak temizliğin tercih edilmesi; un ve hamur artıkları drenaja karışır.
- Yağ ve katı ayırmanın atlanması; biyolojik ünitelerde tıkanma ve köpük sorunları ortaya çıkar.
- Çamur ve katı atık yönetiminin son aşamaya bırakılması; bertaraf maliyeti ve yükümlülükleri öngörülemez hale gelir.
- Tesis devreye alındıktan sonra işletme ve bakım planının hazırlanmaması; performans zamanla düşer.
Bu hataların çoğu, proje başında basit bir saha incelemesi ve akım analizi ile önlenebilir.
Tesis kurmadan veya büyütmeden önce hangi izin ve belgelere bakılır?
Yeni tesis kurulmadan veya mevcut kapasite artırılmadan önce, faaliyetin yasal çerçevesi netleştirilmelidir. Aşağıdakiler genel çerçevedir; her proje için ayrıntılı değerlendirme gerekir.
- Çevre izin ve lisans süreci: tesisin ölçeği ve faaliyet türüne göre hangi izin tipinin gerektiği belirlenmelidir. Ayrıntı için çevre izin ve lisans sayfasına bakılabilir.
- Deşarj izni: atıksuyun alıcı ortama veya kanalizasyona verilmesi öncesinde ilgili yönetmelik şartlarına uygunluk değerlendirilmelidir. Süreç için deşarj izni sayfası incelenebilir.
- ÇED gerekliliği: proje ölçeğine göre Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında değerlendirme gerekip gerekmediği kontrol edilmelidir. ÇED raporu, ÇED yeterlik belgeli çözüm ortağımızla hazırlanır.
- Atık yönetimi planı ve kayıt yükümlülükleri: Atık Yönetimi Yönetmeliği ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde atık türleri ve bertaraf süreçleri belgelenmelidir.
Çevre izin ve yasal yükümlülükler, tesis türü ve bulunduğu bölgeye göre değişebilir; güncel mevzuat metni kontrol edilmelidir.
Hizmetlerimiz
- Çevre yönetimi hizmeti: aylık rapor, iç tetkik, eğitim ve izin takibi
- Çevre izin ve lisans ve deşarj izni
- Endüstriyel atıksu arıtma: karakterizasyon, tasarım, kurulum, işletme
- Atık yönetimi: lisans gerektiren işlerde lisanslı çözüm ortaklarımızla
Sık sorulan sorular
Un fabrikasında hangi çevre izni gerekir?
Kapasiteye göre geçici faaliyet belgesi ve çevre izni gündeme gelir; emisyon ve atıksu bölümleri birlikte ele alınır.
Un, makarna ve bisküvi fabrikasının atıksuyu nasıl arıtılır?
Bu tesislerde atıksu genellikle önce ızgara ve yağ tutucu ile katı ve yağ ayrımından geçirilir, ardından dengeleme havuzunda debi ve yük dengelenir. Biyolojik arıtma için aktif çamur, MBBR veya benzeri sistemler tercih edilebilir. Son aşamada gerekirse çökeltme ve dezenfeksiyon uygulanır. Doğru sistem, atıksuyun karakterizasyonu ve deşarj noktasındaki şartlara göre seçilmelidir. Pilot ölçekli denemeler, büyük yatırımdan önce sonuç almak için faydalı olabilir.
Gıda üretim tesisinde deşarj izni nasıl alınır?
Deşarj izni için önce tesisin atıksu debisi ve karakteri belirlenmeli, deşarj noktası (kanalizasyon veya alıcı ortam) netleştirilmelidir. Ardından ilgili yönetmeliğin ekinde yer alan sınır değerlere göre uygunluk değerlendirilir ve gerekli başvuru belgeleri hazırlanır. Sürecin ayrıntıları ve belgeler için deşarj izni sayfamızdan ve deşarj izni nasıl alınır rehberinden yararlanabilirsiniz. Başvuru öncesi mevcut atıksuyun analizi yapılması, sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlar.
Paket arıtma sistemi veya MBR bu tür bir tesis için uygun mu?
Paket arıtma sistemleri, debisi görece sabit ve yer kısıtı olan tesislerde pratik bir çözüm olabilir. MBR ise çıkış suyu kalitesinin yüksek olması istendiğinde ve geri kazanım hedefi olduğunda değerlendirilebilir; ancak membran bakımı ve işletme maliyeti daha dikkatli planlanmalıdır. Un, makarna ve bisküvi tesislerinde yük dalgalanması yüksek olduğu için dengeleme ünitesi her iki durumda da önemlidir. Uygunluk, akım analizi ve tesis kapasitesine göre karar verilmelidir.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026