Atıksu ve atık profili
- Yem ve balık dışkısı azot ve fosfor yükü oluşturur.
- İşleme tesislerinde kan, yağ ve organik atık yüksektir.
- Alıcı ortam (dere, göl) hassasiyeti yüksektir.
- Atık ve yan ürünlerin yönetimi gerekir.
Mevzuat
Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ekinde tarla balıkçılığı, su ürünleri değerlendirme ile balık ve kemik unu üretimi için ayrı sektör tabloları tanımlıdır.
Mevzuat hükümleri Resmî Gazete’de yayımlanan ve sonradan değişen haliyle özetlenmiştir; güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.
Uygun çözümler
- Katı ayırma (mikroelekler), dengeleme
- Biyolojik arıtma ve azot ve fosfor giderimi
- MBR ile yüksek kaliteli çıkış ve su geri kazanımı
Doğru çözüm, atıksuyun debisi ve karakterizasyonuna göre belirlenir; gerekirse laboratuvar ve pilot ölçekli deneme yapılır.
Su ürünleri ve balık işleme tesislerinde atıksu ve atık nereden çıkar?
Su ürünleri ve balık işleme tesislerinde atıksu, hem yetiştiricilik hem de işleme aşamalarından ayrı ayrı doğar. Akımların karakterini anlamak, arıtma tasarımının ilk adımıdır.
| Üretim/kullanım adımı | Oluşan akım | Arıtma açısından önemi |
|---|---|---|
| Havuz, kafes veya tank temizliği | Yem artığı ve dışkı içeren askıda katı yüklü su | Azot ve fosfor yükünü belirler; çökebilen katılar dengelemeyi zorlaştırır |
| Yem verme ve depolama | Dağılmış yem ve toz | Organik yükü dalgalandırır, kaynakta kontrol edilmesi kolaydır |
| Kesim, filetolama, temizleme | Kan, pul, iç organ ve yıkama suyu | Yüksek organik ve yağlı karakter taşır, kokuya neden olabilir |
| Yağ ve kemik işleme, unu üretimi | Yağlı ve protein ağırlıklı kondensat | Biyolojik arıtmada inhibisyon riski yaratır, ön ayırma gerektirir |
| Tuzlama, marine, dondurma hazırlığı | Tuzlu veya asidik yıkama suları | Tuz derişimi ve pH biyolojik prosesleri etkiler |
| Ekipman ve zemin yıkama | Deterjan ve dezenfektan içeren karışık akım | Kimyasal etkileri nedeniyle ayrı değerlendirilmelidir |
Dikkat edilmesi gereken bir nokta, bu akımların aynı anda ve aynı yoldan gelmesinin yaygın olduğudur. Bu nedenle tesis içinde kaynağa göre ayrılmış bir toplama hattı kurmak, sonraki tüm aşamaları kolaylaştırır.
Kaynakta azaltma ve ön arıtma: önce ne yapılmalı?
Arıtma tesisine ulaşan yükü azaltmak, en ekonomik ve en güvenilir yoldur. Kaynakta alınacak önlemler genellikle büyük bir yatırım gerektirmez, ancak işletme disiplini ister.
- Yem kayıplarını azaltmak için yem verme yöntemi ve miktarı düzenli izlenmelidir. Kullanılmayan yem doğrudan havuza düşmemelidir.
- Kuru temizlik, su ile yıkamadan önce gelmelidir. Kan ve iç organ gibi katılar, suya girmeden toplanmalıdır.
- Yağ ve kan gibi yüksek yüklü akımlar, ana hattan ayrı bir toplama kanalına yönlendirilmelidir.
- Mikroelek veya dönen elek gibi katı ayırıcılar, askıda katıları biyolojik aşamadan önce uzaklaştırır.
- Dengeleme havuzu, saatlik ve günlük debi ile yük dalgalanmalarını yumuşatır; özellikle kesim saatlerinde yükün ani artışını karşılar.
- Yağ ayırıcı ve yağ tutucu, yağın biyolojik sisteme karışmasını önler.
Bu adımlar genellikle, ön arıtmanın yanında işletme ekibinin günlük alışkanlıklarını da değiştirmeyi gerektirir. Bu nedenle sahada eğitim ve kayıt tutma uygulaması birlikte yürütülmelidir.
Su ürünleri ve balık işleme tesisleri için arıtma tesisi tasarlarken nelere dikkat edilir?
Bu sektörde tasarım, ortalama değerlerle değil, en zorlu dönemin koşullarıyla yapılmalıdır. Atıksu karakteri büyük ölçüde üretim takvimine bağlı olduğundan tasarım girdileri dikkatle belirlenmelidir.
- Debi ve yük dalgalanması: Sezon başlangıcı, kampanya dönemleri ve kesim yoğunluğu ani yük artışlarına yol açar. Dengeleme kapasitesi bu zirveleri karşılayacak şekilde seçilmelidir.
- Mevsimsellik: Su sıcaklığı biyolojik aktiviteyi doğrudan etkiler. Soğuk dönemde proses yavaşlar, bu nedenle kış koşulları için ayrı bir kontrol planı gerekir.
- Şok yük: Yağ, tuz veya dezenfektan içeren ani deşarjlar biyolojik çamuru bozabilir. Tesis, bu tür olaylara karşı koruyucu önlemlerle tasarlanmalıdır.
- Azot ve fosfor yönetimi: Yem kaynaklı yük yüksek olduğundan, biyolojik giderim prosesleri ve kimyasal destek seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir.
- Çamur yönetimi: Biyolojik ve kimyasal çamur miktarı ile özellikleri, susuzlaştırma ve bertaraf seçeneklerini doğrudan belirler.
- İşletme kolaylığı: Vardiya düzeni sınırlı olan tesislerde otomasyon ve basit kontrol noktaları, sürekliliği sağlamak açısından önemlidir.
Karakterizasyon çalışmaları ve gerekirse pilot ölçekli denemeler, tasarım varsayımlarını sahada doğrulamak için kullanılmalıdır.
Bu sektörde sık yapılan hatalar
Su ürünleri ve balık işleme tesislerinde karşılaşılan sorunların çoğu, tasarım ya da işletme aşamasında tekrar eden birkaç hatadan kaynaklanır.
- Atıksuyun yalnızca ortalama değerlerle tanımlanıp zirve yüklerin göz ardı edilmesi.
- Katı ayırma ve yağ tutma adımlarının atlanarak doğrudan biyolojik aşamaya yüklenilmesi.
- Yem kayıplarının kaynakta kontrol edilmemesi ve bunun arıtma tesisine yük olarak yansıması.
- Kan ve yağlı akımların ana hatta karıştırılması, bunun sonucunda çamurun bozulması.
- Kış aylarında sıcaklık etkisinin hesaba katılmaması.
- Tesis devreye alındıktan sonra işletme kayıtlarının tutulmaması ve performansın izlenmemesi.
- Çamurun uygun bertaraf yolunun önceden planlanmaması.
Bu hatalardan kaçınmak için tasarım öncesinde karakterizasyon ve sahada gözlem yapılması, işletme aşamasında ise düzenli ölçüm ve kayıt tutulması önerilir.
Tesis kurmadan veya büyütmeden önce hangi izin ve belgelere bakılır?
Bir su ürünleri veya balık işleme tesisi kurulmadan ya da kapasitesi artırılmadan önce, mevzuat çerçevesinde hangi izinlerin gerektiği ve hangi aşamada alınacağı netleştirilmelidir. Burada genel çerçeve verilmektedir; ayrıntılar proje türüne ve tesisin ölçeğine göre değişir.
- Tesisin çevresel etki değerlendirmesi kapsamına girip girmediğinin belirlenmesi, ilgili yönetmelik şartlarına göre yapılmalıdır. ÇED gerektiren projelerde süreç, ÇED yeterlik belgeli çözüm ortağımızla yürütülür.
- Çevre izin ve lisans süreçleri, tesisin faaliyet türüne göre ilgili yönetmelik şartlarına bağlıdır.
- Atıksuyun alıcı ortama veya kanalizasyona verilmesi için deşarj izni gerekebilir; bu süreç için ilgili sayfaya başvurulabilir.
- Atık yönetimi planı, tesisin oluşturduğu atık türlerine göre hazırlanmalı ve ilgili yönetmelik şartlarına uygun olmalıdır.
- Tehlikeli atıkların toplanması ve bertarafı, lisanslı çözüm ortaklarımızla yürütülür.
Detaylı bilgi için aşağıdaki sayfalara göz atabilirsiniz: Çevre izin ve lisans, deşarj izni ve CED raporu nedir.
Hizmetlerimiz
- Çevre yönetimi hizmeti: aylık rapor, iç tetkik, eğitim ve izin takibi
- Çevre izin ve lisans ve deşarj izni
- Endüstriyel atıksu arıtma: karakterizasyon, tasarım, kurulum, işletme
- Atık yönetimi: lisans gerektiren işlerde lisanslı çözüm ortaklarımızla
Sık sorulan sorular
Alabalık tesisim için arıtma gerekli mi?
Tesis türüne, kapasiteye ve alıcı ortama göre yükümlülükler belirlenir. Faaliyetinizi inceleyerek hangi izin ve arıtma düzeyinin gerektiğini yazılı olarak bildiririz.
Su ürünleri işleme tesisinin atıksuyu nasıl arıtılır?
Su ürünleri işleme tesisinin atıksuyu genellikle birkaç aşamalı bir yaklaşımla arıtılır. Önce mikroelek veya benzeri katı ayırma ile askıda katılar uzaklaştırılır, ardından yağ tutma yapılır. Dengeleme havuzu debi ve yük dalgalanmasını yumuşatır. Biyolojik aşamada organik madde, azot ve fosfor giderilir. Son olarak çamur susuzlaştırılır. Hangi kombinasyonun seçileceği, atıksuyun karakterizasyonuna ve deşarj koşullarına bağlıdır.
Balık işleme tesisi için deşarj izni nasıl alınır?
Deşarj izni, atıksuyun alıcı ortama veya kanalizasyona verilmesi için gereken yasal onaydır. Süreç genellikle tesisin atıksu karakterinin belirlenmesi, arıtma tesisinin tanımlanması ve ilgili kurumlara başvuru ile ilerler. Başvuru öncesinde atıksuyun ölçülmesi ve tesisin proses bilgilerinin hazırlanması gerekir. Ayrıntılı adımlar için deşarj izni sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Su ürünleri tesisi için paket arıtma sistemi veya MBR uygun mu?
Paket arıtma sistemleri, alanın sınırlı olduğu ve kurulumun hızlı yapılması istendiği durumlarda uygun bir seçenek olabilir. MBR ise çıkış suyunun yüksek kalitede olması ve suyun geri kazanılmak istenmesi halinde değerlendirilebilir. Ancak yağ ve kan gibi yüksek yüklü akımlar membranları tıkayabileceğinden, MBR öncesinde etkili bir ön arıtma şarttır. Seçim, debi, yük profili ve geri kazanım hedeflerine göre yapılmalıdır. Detaylar için MBR ve paket arıtma sistemleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026