Atıksu ve atık profili
- Kampanya döneminde yük birkaç kat artar.
- Şeker, asit ve organik madde yüksektir.
- Soyma ve haşlama suları sıcak ve yüklüdür.
- Organik atık (kabuk, çekirdek) değerlendirilebilir.
Mevzuat
Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ekinde sebze, meyve yıkama ve işleme tesisleri için ayrı alıcı ortama deşarj tablosu tanımlıdır; geçerli parametreler ve sınır değerleri bu tabloya ve deşarj noktasına göre belirlenir.
Mevzuat hükümleri Resmî Gazete’de yayımlanan ve sonradan değişen haliyle özetlenmiştir; güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.
Uygun çözümler
- Dengeleme ve katı ayırma
- anaerobik arıtma ve biyogaz
- MBBR / MBR
- UF/NF/RO membranlar (geri kazanım)
Doğru çözüm, atıksuyun debisi ve karakterizasyonuna göre belirlenir; gerekirse laboratuvar ve pilot ölçekli deneme yapılır.
Meyve suyu, konserve, salça ve dondurulmuş gıda tesislerinde atıksu ve atık nereden çıkar?
Bu tesislerde atıksu ve atık, ürünün yıkanmasından paketlemeye kadar birçok adımda oluşur. Kampanya dönemindeki yük, normal işletmeye göre belirgin biçimde artar ve akım karakteri adımdan adıma değişir.
| Üretim/kullanım adımı | Oluşan akım | Arıtma açısından önemi |
|---|---|---|
| Hammadde yıkama ve soyma | Kirli yıkama suyu, toprak ve sap kalıntısı | Askıda katı ve organik yükü yüksektir, ilk ayırma kritik olur |
| Haşlama ve buharlı işlem | Sıcak, yüklü proses suyu | Sıcaklık ve organik madde birlikte değerlendirilmelidir |
| Ekstraksiyon, pres ve berrak suyun ayrılması | Şıra ve pres suyu | Şeker ve asit içeriği nedeniyle biyolojik yükü yüksektir |
| Konsantre, salça hazırlama ve buharlaştırma | Yoğuşma suyu ve tank yıkama suyu | Organik yük dalgalanır, bazen yüksek sıcaklıkta gelir |
| Konserve kutulama, sterilizasyon ve soğutma | Soğutma suyu, sterilizasyon ve kapların yıkama suyu | Tuz, deterjan ve sıcaklık yükü birlikte olabilir |
| Temizlik (CIP) ve zemin yıkama | Kimyasal içerikli yıkama suları | pH ve kimyasal kalıntılar nedeniyle dengelemeye ihtiyaç duyar |
Organik katı atıklar, yani kabuk, çekirdek ve posa, sıvı akımlardan ayrı yönetilmelidir; bu ayrım hem arıtma yükünü azaltır hem de değerlendirme seçeneklerini artırır.
Kaynakta azaltma ve ön arıtma: önce ne yapılmalı?
Arıtma tesisine gelen yükü düşürmek, en düşük maliyetli yoldur. Önce hangi akımın ne kadar kirlettiği haritalanmalı, sonra kaynakta müdahale edilmelidir.
- Hammadde yıkama suyu kademeli veya geri kazanımlı kullanılmalı, son durulama için temiz su ayrılmalıdır.
- Kuru temizlik (süpürme, kazıma) sıvı yıkamadan önce yapılmalı, kabuk ve posa sudan ayrılmalıdır.
- Şıra, pres suyu ve yoğuşma suları ayrı toplanıp tanklarda biriktirilebilir; böylece şok yükler ortadan kalkar.
- Sıcak akımlar için ısı geri kazanımı düşünülmelidir.
- Ekipman üzerinde kaçak ve taşma kontrolü ile yıkama programı optimize edilmelidir.
- Kaba ızgara, sıyırıcı ve yağ-kum ayırıcı gibi basit ön arıtma üniteleri, ana arıtmadan önce katıları ve yağı tutar.
Bu adımlar, daha sonra kurulacak sistemin boyutunu ve işletme kolaylığını doğrudan etkiler.
Meyve suyu, konserve, salça ve dondurulmuş gıda tesisleri için arıtma tesisi tasarlarken nelere dikkat edilir?
Bu sektörde tasarımın en zor kısmı, yükün zamana göre büyük değişkenlik göstermesidir. Tasarım, yalnızca ortalama değerlere göre yapılırsa sistem kampanya döneminde yetersiz kalır.
- Debi ve yük dalgalanması için yeterli dengeleme hacmi ayrılmalıdır; dengeleme havalandırma ile pH ayarını da kolaylaştırır.
- Mevsimsellik ve kampanya dönemi için sistemin hangi yük aralığında çalışacağı baştan tanımlanmalıdır.
- Şeker ve asitli akımlar, biyolojik proseste pH dengesizliğine yol açabilir; asit-baz dozajı ve izleme planı gerekir.
- Anaerobik ön kademe, yüksek organik yükü enerji üretimine dönüştürerek hem çamur hem de enerji yükünü azaltabilir.
- Çamur yönetimi baştan planlanmalıdır: üretim miktarı, susuzlaştırma ve bertaraf veya değerlendirme yolu projeye dahil edilmelidir.
- Otomasyon ve uzaktan izleme, sezonluk işletmede personel bağımlılığını azaltır; operatör eğitimi ise sistemin sürekliliği için şarttır.
Her tesis için karakterizasyon ve gerekirse pilot ölçekli deneme yapılmadan kesin tasarım önerilmemelidir.
Bu sektörde sık yapılan hatalar
Bu sektörde tekrar eden hatalar, çoğunlukla yanlış varsayımlardan kaynaklanır.
- Atıksu karakterizasyonunun yalnızca bir kez, kampanya dışı dönemde yapılması.
- Kampanya dönemindeki şok yükün tasarıma dahil edilmemesi.
- Pres suyu veya yoğuşma suyu gibi yüksek yüklü akımların ayrı toplanmadan karıştırılması.
- Dengeleme tankının yetersiz hacimde kurulması.
- Çamur miktarının ve bertaraf yolunun hesaba katılmaması.
- Organik katıların (kabuk, çekirdek) sıvı akıma karışarak yükü artırması.
- Operatör eğitimi ve düzenli bakım planı olmadan sistemin devreye alınması.
- Deşarj noktasında alıcı ortam şartlarının ve geçerli parametrelerin baştan netleştirilmemesi.
Hizmetlerimiz
- Çevre yönetimi hizmeti: aylık rapor, iç tetkik, eğitim ve izin takibi
- Çevre izin ve lisans ve deşarj izni
- Endüstriyel atıksu arıtma: karakterizasyon, tasarım, kurulum, işletme
- Atık yönetimi: lisans gerektiren işlerde lisanslı çözüm ortaklarımızla
Sık sorulan sorular
Salça fabrikasında yükü nasıl karşılarım?
Büyük dengeleme hacmi ve modüler biyolojik sistemle kampanya yükü karşılanır.
Meyve suyu ve konserve tesislerinin atıksuyu nasıl arıtılır?
Bu tesislerde arıtma genellikle kademeli kurgulanır. Önce kaba ızgara, sıyırıcı ve yağ-kum ayırma ile katılar tutulur. Ardından dengeleme tankında debi ve yük dalgalanmaları yumuşatılır. Organik yük yüksekse anaerobik ön kademe, düşük ve orta yükte ise aktif çamur, MBBR veya SBR gibi biyolojik prosesler tercih edilir. Son aşamada gerekiyorsa dezenfeksiyon uygulanır. Doğru kurgu, atıksuyun karakterizasyonuna ve deşarj şartlarına göre belirlenir.
Gıda tesisi atıksuyu için deşarj izni nasıl alınır?
Deşarj izni, tesisin deşarj yaptığı noktaya ve alıcı ortama göre değerlendirilir. Önce atıksuyun karakterizasyonu yapılır, geçerli parametreler belirlenir ve tesisin kapasitesi ortaya konur. Ardından ilgili kuruma başvuru dosyası hazırlanır. Sürecin ayrıntıları için deşarj izni rehberine bakılabilir. Belgelerin hazırlanmasında yetkili çözüm ortaklarımızla çalışılabilir.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026