Atıksu ve atık profili
- Nüfus küçük ve mevsimsel olarak değişir.
- Teknik personel ve işletme bütçesi sınırlıdır.
- İçme suyu kaynakları genellikle kuyu veya kaynaktır.
- Atıksu çoğu yerde arıtmasız deşarj edilir.
Mevzuat
Atıksu deşarjı için Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve ilgili çevre izin mevzuatı; deşarj noktası kanalizasyon veya OSB altyapısı ise ilgili idarenin şartları geçerlidir. İçme ve kullanma suyu kalitesi İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabidir.
Mevzuat hükümleri Resmî Gazete’de yayımlanan ve sonradan değişen haliyle özetlenmiştir; güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.
Uygun çözümler
Doğru çözüm, atıksuyun debisi ve karakterizasyonuna göre belirlenir; gerekirse laboratuvar ve pilot ölçekli deneme yapılır.
Deneyimimiz
Demirözü içme suyu arıtma tesisinin montajı SETAŞ Çevre ile birlikte tamamlanmıştır; Demirözü Belediyesi referanslarımız arasındadır. DAG tesisi de küçük ölçekli, uzak konumlu bir yerleşkeye otomatik çalışan sistem örneğidir.
Kaynak: Prof. Dr. Okan Tarık Komesli AVESİS profili, kamuya açık proje ve yayın kayıtları.
Köy, belde ve küçük belediyeler tesislerinde atıksu ve atık nereden çıkar?
Küçük yerleşimlerde atıksu ve atık, hem evsel hem de kamusal kullanımdan doğar. Aşağıdaki tablo, başlıca akımları ve arıtma açısından önemini özetler.
| Üretim/kullanım adımı | Oluşan akım | Arıtma açısından önemi |
|---|---|---|
| Evsel kullanım (mutfak, banyo, tuvalet) | Organik kirlilik yüklü evsel atıksu | Ana akım; biyolojik arıtma için temel yük |
| Kamu binaları (okul, sağlık ocağı, cami) | Evsel nitelikli atıksu, bazen kesikli yüklü | Kullanım saatlerine bağlı dalgalanma yaratır |
| Hayvancılık ve tarımsal işletmeler | Gübreli, yüksek organik ve azotlu akım | Şok yük riski; ön ayrım gerektirebilir |
| Mevsimsel konaklama ve turizm | Dönemsel artan evsel atıksu | Yaz ve bayram dönemlerinde debi ve yükte keskin artış |
| Mezbaha, süt veya zeytinyağı üretimi (varsa) | Yüksek yüklü, endüstriyel nitelikli atıksu | Ayrı ön arıtma ve karakterizasyon şart olabilir |
| Yıkama, temizlik ve bakım faaliyetleri | Deterjan ve yağ içeren akım | Biyolojik süreçleri olumsuz etkileyebilir |
Bu akımların bir kısmı ayrı toplanmadığında tüm sistemin verimini düşürür. Bu nedenle kaynağa yakın noktada akımların tanınması, tasarımın ilk adımıdır.
Köy, belde ve küçük belediyeler için arıtma tesisi tasarlarken nelere dikkat edilir?
Küçük yerleşimlerde tasarım, ortalama değerlerden çok uç durumlara göre yapılmalıdır. Aşağıdaki konular öncelikli olarak ele alınmalıdır.
- Debi ve yük dalgalanması: Gece-gündüz ve mevsimsel farklar geniş olabilir; eşitleme havuzu bu farkları yumuşatır.
- Mevsimsellik ve kampanya dönemi: Yaz, hasat veya bayram gibi dönemler için kapasite esnekliği planlanmalıdır.
- Şok yük: Kaza ile deşarj edilen kimyasal veya yoğun organik yük, biyolojik sistemi bozabilir; yedek tutma ve uyarı mekanizması gerekir.
- Çamur yönetimi: Çamurun kurutulması, susuzlaştırılması ve bertarafı tasarımın ayrılmaz parçasıdır; çoğu küçük tesiste çamur sorunu en çok ihmal edilen konudur.
- İşletme kolaylığı: Sık kullanılacak ekipmanın yerel olarak bulunabilmesi, basit kontrol ve otomasyon, uzun vadede arıtma verimini belirler.
- Enerji tüketimi: Havalandırma genellikle en yüksek enerji kalemidir; düşük enerjili ve kolay bakımlı çözümler tercih edilmelidir.
- Deşarj noktası: Alıcı ortamın hassasiyeti ve kabul edilebilir çıkış kalitesi tasarım hedefini belirler.
Bu sektörde sık yapılan hatalar
Küçük yerleşimlerdeki tesislerde tekrar eden hatalar, çoğu zaman yatırımdan çok işletme ve planlama eksikliğinden doğar.
- Tesis, gerçek atıksu karakterizasyonu yapılmadan ve varsayımlara dayalı olarak tasarlanır.
- Mevsimsel veya kampanya dönemindeki yük artışı hesaba katılmaz.
- Çamur hattı tasarım aşamasında unutulur, sonradan bertaraf sorunu yaşanır.
- Teknik personelin yetersizliği nedeniyle periyodik bakım ihmal edilir ve sistem zamanla devre dışı kalır.
- Yağmur suyu ile atıksu hatları ayrılmadığı için debi aşırı artar.
- Yüksek yüklü endüstriyel veya hayvansal akımlar, ayrı ön arıtma yapılmadan ana hatta verilir.
- Tesis devreye alındıktan sonra işletme kayıtları tutulmaz, bu da sorunların geç fark edilmesine yol açar.
Bu hataların çoğu, tasarım öncesi kısa bir karakterizasyon ve işletme planıyla önlenebilir.
Kaynakta azaltma ve ön arıtma: önce ne yapılmalı?
Arıtma tesisine yük gelmeden önce yapılacak basit müdahaleler, hem tesisin boyutunu hem de işletme maliyetini belirgin biçimde etkiler. Bu yüzden önce kaynakta azaltma, ardından gerekli ön arıtma düşünülmelidir.
- Kullanım suyu debisini düşürmek için sayaçlandırma ve kaçak takibi yapılmalıdır.
- Ortak kullanım alanlarında yağ tutucu, elek veya ızgara gibi basit ön ayırıcılar kurulabilir.
- Hayvancılık tesislerinde gübre ve temizlik suyu ayrı toplanarak ana hatta karıştırılmamalıdır.
- Yerel gıda üretiminde yıkama suyu, katı kısmı ayrıldıktan sonra toplanmalıdır.
- Katı atıkların atıksu hattına girmesi önlenmeli; döküntü ve yağ kaynağa yakın yerde tutulmalıdır.
- Şebeke sızıntıları ve taşkın suyunun karışması, debiyi gereksiz yere artırdığından kontrol altına alınmalıdır.
Bu adımlar uygulandığında, sonraki aşamada seçilecek arıtma prosesinin daha dengeli ve öngörülebilir çalışması sağlanır.
Hizmetlerimiz
- Çevre yönetimi hizmeti: aylık rapor, iç tetkik, eğitim ve izin takibi
- Çevre izin ve lisans ve deşarj izni
- Endüstriyel atıksu arıtma: karakterizasyon, tasarım, kurulum, işletme
- Atık yönetimi: lisans gerektiren işlerde lisanslı çözüm ortaklarımızla
Sık sorulan sorular
Belediye olarak hibe veya proje desteği bulabilir miyiz?
Altyapı ve arıtma yatırımları için ulusal ve uluslararası hibe ve kredi programları vardır. Proje için teknik altlık ve çevresel belgeleri hazırlamak konusunda destek veririz.
Küçük bir köy atıksuyu nasıl arıtılır?
Küçük yerleşimlerde atıksu arıtımı genellikle kademeli bir yapı ile yapılır. Önce kaba katılar ve yağlar ayrılır, ardından eşitleme havuzunda debi ve yük dengelenir. Biyolojik arıtma aşamasında organik kirlilik giderilir ve son olarak çöktürme veya filtrasyonla çıkış kalitesi sağlanır. Çamur ayrı bir hat olarak susuzlaştırılıp bertaraf edilir. Tesisin türü, atıksuyun karakterizasyonuna ve alıcı ortamın hassasiyetine göre seçilir.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026