Atıksu ve atık profili
- Atıksuda etken madde, solvent ve yüzey aktif madde bulunabilir.
- Proses için saf su gerekir.
- Solvent ve laboratuvar atıkları tehlikeli atıktır.
- Sıkı hijyen ve kalite gereksinimleri vardır.
Mevzuat
Atıksu deşarjı için Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve ilgili çevre izin mevzuatı; deşarj noktası kanalizasyon veya OSB altyapısı ise ilgili idarenin şartları geçerlidir.
Mevzuat hükümleri Resmî Gazete’de yayımlanan ve sonradan değişen haliyle özetlenmiştir; güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edebilirsiniz.
Uygun çözümler
Doğru çözüm, atıksuyun debisi ve karakterizasyonuna göre belirlenir; gerekirse laboratuvar ve pilot ölçekli deneme yapılır.
Deneyimimiz
Ekibimizin atıksuda ilaç etken maddeleri ve hormonların analizi ile endokrin bozucuların arıtımı üzerine yayınları vardır.
Kaynak: Prof. Dr. Okan Tarık Komesli AVESİS profili, kamuya açık proje ve yayın kayıtları.
İlaç, kozmetik ve deterjan üretimi tesislerinde atıksu ve atık nereden çıkar?
Bu sektörde atıksu ve atık, üretimin hemen her aşamasında farklı karakterde ortaya çıkar. Akımların birbirinden ayrı toplanması, arıtma tasarımının en kritik girdisidir.
| Üretim/kullanım adımı | Oluşan akım | Arıtma açısından önemi |
|---|---|---|
| Reaktör ve ekipman temizliği (CIP) | Yüksek yüklü, değişken pH’lı yıkama suyu | Kirlilik yükünü belirleyen ana kaynaktır; ayrı toplanması önerilir |
| Etken madde ve kimyasal sentez | Solvent içeren proses akımları | Biyolojik arıtmayı olumsuz etkileyebilir; ön işlem gerektirir |
| Formülasyon ve karıştırma | Yüzey aktif madde içeren atıksular | Köpük oluşumu ve biyolojik toksisite riski taşır |
| Saf su ve kazan sistemleri | Rejenerasyon ve yıkama konsantreleri | Tuzluluk ve iyon yükü açısından dikkat çeker |
| Laboratuvar ve kalite kontrol | Kullanılmış çözücüler ve kimyasallar | Tehlikeli atık niteliğindedir; atıksu hattına verilmemelidir |
- Tüm akımların tek kanalda toplanması, arıtma verimini düşürür ve bertaraf maliyetini artırır.
- Akım bazında karakterizasyon, hangi akımın ön işleme alınacağını netleştirir.
Kaynakta azaltma ve ön arıtma: önce ne yapılmalı?
Arıtma tesisine ulaşan yükü azaltmak, hem tesis boyutunu hem işletme maliyetini doğrudan etkiler. Bu nedenle önce kaynakta azaltma, ardından hedefli ön arıtma düşünülmelidir.
- Temizlik suyu kullanımını kontrol altına almak için kuru temizlik ve ilk yıkama suyunun ayrı toplanması uygulanabilir.
- Solvent ve yüzey aktif madde içeren akımlar, ana hatta karışmadan önce ayrıştırılmalıdır.
- Kimyasal kayıplarını azaltan dozaj ve transfer disiplini, atıksuya geçen kirlilik miktarını düşürür.
- Ön arıtma olarak nötralizasyon, yağ-köpük giderimi veya ileri oksidasyon gibi hedefli adımlar, biyolojik kademeyi koruyucu rol oynar.
- Akım bazında yapılan karakterizasyon, ön arıtma ihtiyacını ve bu ihtiyacın kapsamını belirler.
Kaynakta azaltma ile ön arıtma birlikte planlandığında, hem işletme hem de deşarj performansı daha öngörülebilir hale gelir.
İlaç, kozmetik ve deterjan üretimi için arıtma tesisi tasarlarken nelere dikkat edilir?
Bu sektörde tesis tasarımı, yük değişkenliği ve kampanya tabanlı üretim gerçeği üzerine kurulmalıdır. Standart bir tasarım çoğu zaman yetersiz kalır.
- Debi ve yük dalgalanması yüksektir; yeterli eşitleme (dengeleme) hacmi tasarımın merkezinde olmalıdır.
- Üretim kampanyaları nedeniyle mevsimsellik değil, dönemsel şok yükler görülür. Bu yükler için yedekli kapasite ve esnek işletme planı gerekir.
- Solvent ve biyosit içeren akımlar biyolojik kademeyi bozabileceğinden, şok yük anında devreye girecek koruma adımları düşünülmelidir.
- Çamur yönetimi baştan planlanmalıdır; üretilen çamurun miktarı, nem içeriği ve tehlikeli sınıflandırma durumu bertaraf yolunu belirler.
- İşletme kolaylığı, personel becerisine ve otomasyon düzeyine göre seçilmelidir. Basit, izlenebilir ve bakımı kolay sistemler uzun vadede daha güvenilirdir.
- Pilot çalışma, tasarım varsayımlarını sahada doğrulamak için en güvenli yoldur.
Bu sektörde sık yapılan hatalar
Sektörde tekrar eden hatalar genellikle tasarım aşamasında yapılan varsayımlardan kaynaklanır.
- Atıksu karakterizasyonunun yalnızca tek bir numuneye dayandırılması, dalgalanmaları gözden kaçırır.
- Tüm akımların tek hatta toplanması, biyolojik arıtmayı bozan şok yüklere zemin hazırlar.
- Solvent ve laboratuvar atıklarının atıksu hattına verilmesi, hem tehlikeli atık mevzuatına aykırılık hem de arıtma arızası riski doğurur.
- Üretim kampanyalarının tasarıma yansıtılmaması, tesisin kapasite yetersizliğiyle karşılaşmasına neden olur.
- Çamur bertaraf yolunun baştan planlanmaması, işletme aşamasında beklenmedik maliyet ve depolama sorunlarına yol açar.
- İşletme ve bakım sorumluluğunun net tanımlanmaması, sistemin zamanla performans kaybetmesine neden olur.
Hizmetlerimiz
- Çevre yönetimi hizmeti: aylık rapor, iç tetkik, eğitim ve izin takibi
- Çevre izin ve lisans ve deşarj izni
- Endüstriyel atıksu arıtma: karakterizasyon, tasarım, kurulum, işletme
- Atık yönetimi: lisans gerektiren işlerde lisanslı çözüm ortaklarımızla
Sık sorulan sorular
İlaç kalıntıları nasıl arıtılır?
Biyolojik arıtma tek başına yeterli olmayabilir; ileri oksidasyon, elektrooksidasyon veya aktif karbon gibi ileri kademeler değerlendirilir.
İlaç, kozmetik ve deterjan üretiminde atıksu nasıl arıtılır?
Bu sektörde atıksu, akım bazında ayrı toplanıp karakterize edildikten sonra uygun bir arıtma zinciri ile işlenir. Solvent ve yüzey aktif madde içeren akımlar için önce ön arıtma, ardından biyolojik veya ileri arıtma adımları planlanır. Doğru zincir, atıksuyun debisi ve kirlilik profiline göre belirlenir; gerekirse pilot ölçekli deneme yapılarak tasarım varsayımları sahada doğrulanır.
Endüstriyel tesislerde deşarj izni nasıl alınır?
Deşarj izni süreci, tesisin atıksuyunun karakterine, deşarj noktasına ve ilgili yönetmelik şartlarına göre yürütülür. Deşarj noktası kanalizasyon veya organize sanayi bölgesi altyapısıysa, ilgili idarenin koşulları da dikkate alınır. Başvuru öncesinde atıksu karakterizasyonunun tamamlanması ve arıtma çözümünün netleşmesi süreci hızlandırır. Ayrıntılı bilgi için deşarj izni sayfamıza bakabilirsiniz.
Son güncelleme: 13 Ekim 2026