Atıksu Arıtma Tesisi Proje Onayı: Dosya ve e-Onay

Proje onayı neden önemli?

Proje onayı, arıtma tesisinin atıksuyu mevzuattaki deşarj standartlarını sağlayacak şekilde tasarlandığının Bakanlık ya da İl Müdürlüğü tarafından incelenmesidir. Onaylı proje, tesisin kurulması ve sonrasında deşarj izni ile çevre izni süreçlerinin teknik dayanağıdır. Eksik veya gerçek veriye dayanmayan bir dosya, revizyon istenmesine ve zaman kaybına yol açar.

Daha önce bu konu 2018/14 sayılı Genelge ile düzenleniyordu; güncel düzenleme 2025/5 sayılı Genelge ve ekindeki kılavuzdur. Aşağıdaki bilgiler Bakanlığın Proje Onay ve Teknik Rapor Hazırlama Kılavuzu’na dayanır.

Proje dosyasında neler yer alır?

Kılavuzdaki Atıksu Arıtma Tesisi Proje Hazırlama Esasları’na göre dosya şu bölümlerden oluşur:

Taraf bilgileri: Projeyi hazırlatan atıksu altyapı yönetimi ile projeyi hazırlayan firmanın bilgileri.
Teknik olmayan özet: Tesis alanı, seçilen arıtma türü, geleceğe dönük planlama ve tesis geçmişi.
Hammadde, ürün ve atıksu ilişkisi (müstakil işletmeler): Proseslerin blok akım diyagramı, su ve hammadde girdileri ile atık çıktıları, birim ürün başına kirlilik yükü ve su/atıksu kütle dengesi.
OSB ve serbest bölgeler için mevcut durum: Doluluk oranı, parsel sayısı, gelişme alanı, kanalizasyon altyapısı ve yönetim kurulunca onaylı kanalizasyona bağlantı standartları tablosu.
Su temini ve atıksu kaynakları: Şebeke, kuyu, kaynak gibi su kaynakları ve proses, evsel, kazan, soğutma suyu gibi atıksu kaynaklarının m³/gün cinsinden miktarları.
Nüfus ve debi hesapları: Kentsel tesislerde en fazla 35 yıl sonrasına kadar nüfus projeksiyonu; endüstriyel tesislerde kapasite artışı dikkate alınarak debi hesabı.
Atıksu karakterizasyonu ve arıtılmış su kalitesi: Giriş ve çıkış değerleri, arıtma verimleri ve ilgili deşarj standartları tablosu.
Yer seçimi ve deşarj noktası: Cazibeli akış, yerleşime uzaklık, hâkim rüzgâr, taşkın ve kıyı alanları, alıcı ortamın hassasiyeti.
Tasarım esasları: Seçilen prosesin gerekçesi, alternatiflerle karşılaştırma, kabuller, formüller ve hesap adımları; kimyasal ve enerji tüketimi; çamurun bertarafı.
SCADA ve otomasyon senaryosu, mekanik ekipman listesi ve bilgi föyleri.
Hidrolik hesaplar ve hidrolik profil.
İşletme ve bakım talimatı (acil durum talimatı dahil).
Maliyet analizi: İlk yatırım, işletme maliyeti ve m³ başına birim maliyet.
Proje ve çizimler.

Numune ve debi ölçümü ne kadar olmalı?

Kılavuz, tasarımın gerçek veriye dayanmasını ister:

Endüstriyel tesisler: Atıksu karakteristiğini yansıtan en az 3 adet 2 saatlik kompozit numune, Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir laboratuvarda analiz edilir; sonuçlar benzer tesislerin verileri ve literatürle birlikte değerlendirilir.
Belediyelerin evsel/kentsel tesisleri: Yaz ve kış kurak hava koşullarını temsil eden en az 3 adet 24 saatlik debi ölçümü ve en az 3 adet 24 saatlik kompozit numune analizi istenir.
Her iki durumda da onay mercii gerekli görürse ilave analiz ve debi ölçümü isteyebilir.

Tasarıma esas debi belirlenirken enstrümantal ölçümler ve su tahakkuk belgeleri de dikkate alınır. Kullanılan kabul, katsayı ve formüllerin kaynak sayfaları dosyaya eklenir. Bu adım için atıksu karakterizasyonu yazımıza bakabilirsiniz.

Tasarımda kılavuzun öne çıkardığı noktalar

Dengeleme havuzu: Tüm endüstriyel tesislerde atıksu karakterizasyonu ve hidrolik yükü dengelemek için dengeleme havuzu yapılmalıdır. Bekleme süresi 2 saatten fazla olan havuzlarda karıştırıcı ekipman öngörülmelidir.
Esneklik: Bakım ve onarımda tesisin durmaması için paralel çalışabilen hatlar ve üniteler arası geçişlere imkân veren borulama.
Yedekli ekipman: Pompa ve blower gibi ekipmanlar enerji verimliliği gözetilerek ve yedekli seçilmelidir.
İzleme ekipmanları: Tesis kapasitesine göre numune alma bacası, otomatik numune alma, debi ölçer ve gerçek zamanlı uzaktan atıksu izleme cihazı ekipman listesinde yer almalıdır.
Büyütülebilirlik: Kolay büyütülebilen ve basit değişikliklerle azot-fosfor giderimine uyarlanabilen sistemler hedeflenir; ancak kılavuz aşırı emniyetli tasarımın maliyet ve kaynak israfına yol açacağını da vurgular.
Küçük tesisler: 25 m³/gün veya daha düşük debili tesislerde onay merciinin uygun görüşüyle hidrolik hesap yapılmayabilir.

Hangi çizimler istenir?

Çizimlerde kodlama ve semboller için İller Bankası Atıksu Arıtma Tesisi Proje Özel Şartnamesi ekleri dikkate alınır ve kılavuzdaki antet kullanılır. Başlıca çizimler:

Vaziyet planı (kentsel tesislerde 1/25000 ölçekli genel durum planı üzerinde; endüstriyel ve OSB tesislerinde üretim birimleri veya parsellerle birlikte)
Arıtma tesisi akım şeması
P&I diyagramı
Ünitelerin plan ve kesitleri (kapasiteye göre 1/200, 1/100, 1/50 veya 1/20)
Koordinatlı genel yerleşim planı
Hidrolik profil
Borulama planı

Dosyaya eklenen diğer belgeler

Kılavuzda sayılan başlıca ek belgeler şunlardır:

Projeyi hazırlayan firmanın imza sirküleri ve ticaret sicil gazetesi
Projede imzası bulunan teknik kadronun diploma ve özgeçmişleri, sigorta belgeleri
Proje koordinatörünün daha önce proje onayı aldığı tesislere ait onay formları
İşletmenin imza sirküleri
ÇED Gerekli Değildir, ÇED Olumlu veya ÇED muafiyet kararı
İşletmedeki münferit sanayi tesisleri için kapasite raporu
Projeyi hazırlayan firma ile hazırlatan arasındaki sözleşme veya ihale belgesi
Proje inceleme ve onay ücretinin dekontu
Giriş suyu analiz ve debi ölçüm sonuçları
Hesaplarda kullanılan kaynakların ilgili sayfaları

ÇED kararı istendiği için ÇED süreci proje onayından önce tamamlanmalıdır.

Komesli Ar-Ge ile proje onayı

Atıksuyunuzun karakterizasyonunu planlıyor, proses tasarımını ve hesapları yapıyor, çizimleri ve proje onay dosyasını kılavuza uygun hazırlıyor, e-onay sürecini takip ediyoruz. Onaydan sonra tesisi imal edip kuruyor ve devreye alıyoruz. Ayrıntılar için projelendirme ve arıtma tesisi kurulumu sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Proje onayı başvurusu nereden yapılır?

Bakanlığın kılavuzuna göre proje dosyası, çizimler ve ek belgeler taranarak e-onay sistemindeki ilgili alanlara yüklenir. Kılavuz, proje dosyası onay merciine sunulmadan önce İl Müdürlüğü’nce doldurulup onaylanan Yerinde İnceleme Formu’nun (Genelge EK-1) da sisteme yüklenmesini ister.

Endüstriyel tesis için kaç numune gerekir?

Kılavuza göre endüstriyel nitelikli atıksu üretecek tesislerde, atıksu karakteristiğini yansıtan en az 3 adet 2 saatlik kompozit numunenin Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir laboratuvarda analiz sonuçları dosyaya eklenir ve literatür verileriyle birlikte değerlendirilir. Onay mercii gerekli görürse ilave analiz ve debi ölçümü isteyebilir.

Küçük tesislerde hidrolik hesap gerekir mi?

Kılavuz, 25 m³/gün veya daha düşük debili tesislerde ilgili onay merciinin uygun görüşü doğrultusunda hidrolik hesapların yapılmayabileceğini belirtir. Bu karar onay merciine aittir.

Atıksuyumu tamamen geri kullanırsam yine proje onayı gerekir mi?

Kılavuzda, atıksuyunu arıtıp tamamını yeniden prosesinde kullanacak ve hiçbir alıcı ortama ya da kanalizasyona deşarj etmeyecek tesisler için ayrı bir Teknik Rapor Hazırlama Esasları ve taahhütname örneği yer alır. Hangi yolun tesisinize uygulandığını Genelge hükümlerine göre birlikte netleştiririz.

Hangi tesislerin proje onayı alması gerektiğini ve onay merciini kim belirler?

Kapsam ve onay mercii 2025/5 sayılı Genelge’de düzenlenir. Tesisinizin kapasitesi, atıksu türü ve deşarj ortamına göre hangi hükümlerin uygulanacağını başvuru öncesinde birlikte değerlendiririz.

Kaynaklar

Son güncelleme: 30 Ekim 2026