Gri Su Geri Kazanım Sistemleri: Tasarım ve Kurulum

Gri su ve mevzuat

Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği 2022’de yapılan değişiklikle gri suyu “siyah su (tuvalet suyu) haricindeki evlerden kaynaklanan atık sular” olarak tanımladı. Aynı yönetmelik, ilkeleri arasında gri suyun yeniden kullanımına uygun altyapının oluşturulmasını sayar ve 28. maddesinde gri su ile yağmur sularının yeniden kullanım imkânlarının değerlendirilmesini esas alır. Atıksu Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği de gri suyun pisuvar ve sifon suyu olarak kapalı devre sistemlerle yeniden kullanımına ilişkin kriterleri EK 7’de verir. Su Verimliliği Yönetmeliği ise gri suyu “geleneksel olmayan su kaynakları” arasında sayar; bu nedenle gri su sistemi, su verimliliği planlarında doğrudan bir tedbir olarak yer alabilir.

Gri su sistemi nasıl çalışır?

Ayrı toplama: Duş, lavabo ve çamaşır suları, tuvalet ve mutfak sularından ayrı bir hatla toplanır. Mutfak suyu yağ ve organik yükü yüksek olduğu için genellikle gri su sistemine alınmaz.
Ön arıtma: Saç, tüy ve iri katıları tutan elek veya filtre.
Biyolojik arıtma: Organik maddenin giderilmesi, suyun kokuşmasını önler. Yer kısıtı olan binalarda MBR ile hem biyolojik arıtma hem membran filtrasyon tek ünitede yapılır.
Dezenfeksiyon: UV ve/veya klorlama ile hijyenik kullanım suyu.
Temiz su deposu ve basınçlandırma: Arıtılmış su ayrı bir depoda tutulur, hidrofor ile sifon, pisuvar ve sulama hatlarına verilir. Depo boşaldığında şebekeden otomatik takviye yapılır.
Ayrı ve işaretli tesisat: Geri kazanılmış su hattı içme suyu hattına hiçbir noktada bağlanmaz; borular ve musluklar ayırt edilecek şekilde işaretlenir.

Hangi binalar için mantıklı?

Gri su sistemi, gri su üretimi ile sifon ve sulama ihtiyacının birbirine yakın olduğu binalarda en hızlı geri döner:

Otel ve tatil köyleri
Okul, yurt ve kampüsler
Spor tesisleri ve yüzme havuzu ve spa tesisleri
Kamu, kışla ve lojman yerleşkeleri
AVM, site ve toplu konut
Hastaneler ve büyük ofis binaları

Tasarımda dikkat ettiklerimiz

Su dengesi: Günlük gri su üretimi ile sifon, pisuvar ve sulama ihtiyacı saat saat karşılaştırılır; depo hacmi buna göre belirlenir. Fazla büyük depo suyun bekleyip bozulmasına yol açar.
Bekleme süresi: Arıtılmamış gri su uzun süre depoda tutulmamalıdır; sistem sürekli ya da kısa çevrimli çalışacak şekilde kurgulanır.
Yağmur suyuyla birleşim: Çatı yağmur suyu da aynı temiz su deposuna verilebilir. Bu, kuru aylarda gri su, yağışlı aylarda yağmur suyu ile ihtiyacın daha büyük kısmını karşılar. Bkz. yağmur suyu hasadı.
Otomasyon ve izleme: Seviye, bulanıklık ve dezenfeksiyon kontrolü; arıza halinde şebekeye otomatik geçiş.
İşletme kolaylığı: Bina teknik personelinin bakımını yapabileceği, filtre ve membran temizliği basit sistemler.

Nasıl çalışıyoruz?

Binanın tesisat projesini ve su tüketim kayıtlarını inceleyip gri su potansiyelini ve kullanım ihtiyacını hesaplıyoruz. Ardından sistemi tasarlıyor, arıtma ünitesini imal ediyor, kuruyor ve devreye alıyoruz. Yeni projelerde mimari ve mekanik tesisat ekibiyle tasarım aşamasında birlikte çalışmak en ekonomik sonucu verir.

Sık sorulan sorular

Gri su nedir?

Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği gri suyu, siyah su (tuvalet suyu) haricindeki evlerden kaynaklanan atık sular olarak tanımlar. Uygulamada duş, küvet, lavabo ve çamaşır makinesi suları gri su olarak ayrı toplanır.

Gri su nerelerde kullanılabilir?

Atıksu Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği madde 22/C, gri suların pisuvar ve sifon suyu olarak kapalı devre sistemlerle yeniden kullanımına ilişkin kriter ve açıklamaların EK 7, başlık 7.3’te verildiğini belirtir. Peyzaj sulaması gibi diğer kullanımlar, arıtma düzeyine ve ilgili kriterlere göre değerlendirilir.

Gri su sistemi hangi binalar için uygundur?

Duş ve lavabo kullanımının yüksek olduğu oteller, öğrenci yurtları, kampüsler, spor tesisleri, hastaneler, kışla ve lojmanlar, büyük konut siteleri ve AVM’ler en uygun adaylardır. Gri su üretimi ile sifon ve sulama ihtiyacının birbirine yakın olduğu binalarda geri dönüş süresi kısalır.

Gri su arıtılmadan kullanılabilir mi?

Önerilmez. Gri su sabun, yağ, saç, organik madde ve mikroorganizma içerir; depoda bekletildiğinde kısa sürede kokuşur. Filtrasyon, biyolojik arıtma ve dezenfeksiyon olmadan sifon suyu olarak kullanılması koku ve hijyen sorunlarına yol açar.

Mevcut binaya gri su sistemi kurulabilir mi?

Kurulabilir, ancak gri su ve siyah su hatlarının ayrılması ve sifonlara ayrı bir besleme hattı çekilmesi gerektiği için en ekonomik zaman yeni yapım veya kapsamlı tadilat aşamasıdır. Mevcut binalarda önce tesisat incelemesi yapıp uygulanabilirliği değerlendiririz.

Kaynaklar

Son güncelleme: 30 Ekim 2026